Atatürk Çiçeğinin İsminin Kökenine Dair Efsaneye Kanan Köşe Yazarları

Önce efsaneyi okuyalım:

Atatürk Çiçeği ismi nereden gelir?
1933 yılında Wenderbit Üniversitesi Profesörlerinden Kirk Landin uzun uğraşları sonucunda yetiştirdiği kımızı yapraklı bitkiye isim ararken, Atatürk ile tanışmış olan bir başka Profesör Atatürk’ün doğaya olan ilgisine ve bilgisine hayranlığından dolayı bu bitkiye “Atatürk Çiçeği” isminin verilmesini teklif etmiştir. Gerekli yerlere yapılan önerilerden sonra çiçeğin ismi Atatürk Çiçeği olarak kabul edilmiştir. Dünyada birçok ülkede özellikle yılbaşlarında ve özel günlerde insanların hediye olarak aldığı sıkça tercih edilen bir bitkidir.

Efsanenin farklı bir anlatımı da şu şekilde:

Bu çiçeği bulan ve adını koyan Wanderbit Üniversitesinden Prof. Dr. Kirk Landin’miş.
Resmi kaynaklar öyle diyor.
Yıl: 1933
Kirk Landin, akademik çalışmaları esnasında, laboratuvarda kırmızı renkli bir çiçek elde eder.
“Tarsus Kolejinde Gazi Atatürk ile tanışmış olan bir akademisyen  de bu çiçeğe “Atatürk Çiçeği” olsun der.”
Kirk Landin kabul eder.
Resmi onayı alınır.
 Ve tüm dünyada bu çiçek artık “Atatürk Çiçeği” dir.
O günden beri de böyle bilinmektedir…

Yine “miş”li, “mış”lı, kaynaksız, kurgusal elementler içeren bir şehir efsanesi.

Tesbitleri sıralayalım:

  • Çiçeği ilke kez Kirk Landin’in geliştirdiği iddiası asılsızdır. Çünkü, Meksika kökenli bu bitkinin Aztekler tarafından kullanıldığı bilinmektedir. Yüzlerce yıl önce kullanılan bu bitki, Kirk Landin isimli biri tarafından geliştirilmemiştir.
  • Çiçeği Kirk Landin tarafından geliştirilmemiş olduğu gibi, çiçeğin adının verilişi iddia edildiği gibi olmamıştır. Çünkü, çiçeğin zaten başka adları (Poinsettia, euphorbia pulcherrima, yılbaşı çiçeği ve noel yıldızı) mevcuttur. İddia edildiği gibi ilk kez keşfedilmeyen bu çiçeğe daha önce verilen isimlerin arka planı şu şekildedir:
    • Latince adı olan Euphorbia pulcherrima Ludwig Willdenow tarafından verilmiştir.
    • Poinsettia adını, 1825 yılında bu çiçeği Meksika’dan ABD’ye götüren ve yaygınlaştıran ABD’li devlet adamı, psikiyatrist ve bitkibilimci Joel Roberts Poinsett’den alır.
    • Koyu kırmızı ve yeşil yapraklarından dolayı yaygın şekilde Noel süslemelerinde kullanılan ve bu nedenden ötürü yılbaşı çiçeği ya da noel yıldızı olarak da bilinir.
  • Çiçeğin tüm dünyada “Atatürk Çiçeği” ismiyle üretilip satıldığı iddiası asılsızdır. Bu çiçek yurt dışında Atatürk Çiçeği adıyla satılmaz. Hatta yabancı sitelerde bu çiçeğin Türkiye’de Atatürk Çiçeği olarak bilindiğine dair notlar yer almaktadır.
  • Atatürk Çiçeği olarak ülkemizde tanınmasının sebebi ise tahmin edilebileceği üzere, bir süs bitkisi olarak Türkiye’de yetiştirilmesi ve tanınmasına sebep olan Mustafa Kemal Atatürk’ten gelir. Ayrıca bu çiçeğin, Atatürk’ün en sevdiği çiçek olduğu düşünülmektedir. Türkiye’de yetiştirilmesini sağlayan kişiler sayesinde belki de bu nedenlerden ötürü ülkemize özgü bir isimlendirme yapılmıştır.
  • Kirk Landin’in Atatürk Çiçeği isimlendirmesi fantezisine dair İngilizce kaynaklarda arama yaptığımızda ise sadece Türklerin İngilizceye yaptığı çevirilere rastlıyoruz. Yani, kendi efsanemizi kendimize yabancı dilde pazarlıyoruz.
  • 2003 yılı öncesine değin Kirk Landin hakkında internet araması yaptığımızda ise hiçbir anlamlı sonuçla karşılaşamıyoruz. Yani, 2003’ten önce bu efsane pek yaygın değildi, sonradan türedi. Görünen o ki, Kirk Landin diye bir bilim adamı yoktu.
  • “Wanderbit” isimli bir üniversiteye rastlanılmıyor arşiv aramalarında. Üniversitenin adına en yakın seçenek Tennessee eyaletindeki Vanderbilt Üniversitesi.
  • Çiçeğin oluşumu ve isimlendirilmesine dair bahsedilen resmi kaynaklar ortada yoktur. Hiçbir zaman da olmayacaktır.

Özetle, bahse konu çiçek sadece ülkemizde Atatürk Çiçeği ismi ile biliniyor olup, iddia edildiği gibi geliştirilip tüm dünyada kabul edilecek şekilde “Atatürk Çiçeği” olarak adlandırılmamıştır.

Atatürk Çiçeği hakkında ilave bilgi için Ersan Mahmut Karakoca’nın “Atatürk Çiçeği Çeliklerinin Köklenmesi Üzerine İndol Bütirik Asit ve Fosforun Etkisi” başlıklı yüksek lisans tezi incelenebilir.

Bu şehir efsanesine köşesinde yer veren yazarlar şu şekilde:

Yazının başında alıntılanılan metinler sırası ile Habergazetesi‘nden Ersin Erge’nin “Gazi Atatürk Çiçeği” başlıklı 17 Şubat 2018 tarihli yazısından ve Hürses Gazetesi‘ndeki Mustafa Çiftçi’nin “Atatürk Çiçeği” başlıklı 29 Temmuz 2016 tarihli yazısındandır.

Mevlüt Uluğtekin Yılmaz’ın Yeniçağ Gazetesi‘ndeki 23 Şubat 2017 tarihli “Siz kimsiniz; Atatürk kim?” başlıklı yazısında bu hatalı bilgiye yer vermiştir:

"Atatürk Çiçeği'nin adını; çiçeği bulan Wanderbit Üniversitesi Profesörlerinden Dr. Kirk Landın'ın koyduğunu ve bu çiçeğin tüm dünyada bu isimle üretilip satıldığını"

 

Şu hurafelerden arınıp Engin Ardıç gibilere malzeme verilmese keşke.

 

malumatfurus hakkında 829 makale
Köşe yazarları için yanlışlama girişimi. #Köşeyazarızabıtası

İlk yorum yapan olun

Bir Cevap Yazın