Hakkında

Yazar: malumatfurus
Hakkında

Malumatfuruş Nedir? Kimdir? Neyi Amaçlamaktadır?

Malumatfuruş“, köşe yazarı zabıtası “Muhtesip.com” kültüründen esinlenen bir “köşe yazarı yanlışlama” girişimidir.

İşkembe-i kübrasına güvenerek bol keseden sallayan, bilmeyen, bilmediği hâlde aslını araştırıp doğrusunu öğrenme zahmetine girmeyen, yanlışını fark ettiği hâlde okurlarıyla doğrusunu paylaşmayan köşe yazarlarından haz etmeyenlerin ortak adresidir “Malumatfuruş”.

“Malumatfuruş”, okuyucularına yalan yanlış bilgi yutturmaktan ya da manipüle etmekten utanmayan köşe yazarlarından ise haz etmez (Tabiki bu noktada gazetelerin yayın yönetmenlerini ve ilgili kontrol görevlilerini de anmamak olmaz). Yanlışlarını kendi köşelerinde okurlarından özür dileyerek düzeltmeyenlerden ise asla.

Malumatfuruş, “nesnel” hatalara, gaflara, atlanılan gerçeklere, yanlış yönlendirmelere odaklanmaktadır. Metodoloji ve tercih gereği, sadece açık kaynaklar vasıtasıyla yanlış olduğu tespit edilen iddialar yayınlanmaktadır. 

Yayımlanan köşe yazıları, rassal şekilde belirlenmekte olup, herhangi bir önyargı ya da tutum bu noktada belirleyici değildir. Ancak unutulmamalıdır ki, gazete tirajları ve yazarın popülerliği yazı inceleme hususunda etkili olabilmektedir. 

E-posta , sosyal medya hesapları (Twitter, Instagram, Facebook)  ya da internet sitesinin “İrtibat” sayfasındaki iletişim formu aracılığıyla temasa geçerek tespit ettiğiniz hususları aktarabilirsiniz.

Hakkımızda ilave bilgi edinmek için daha önce vermiş olduğumuz söyleşileri (Bkz 1 & 2) inceleyebilirsiniz.

Şimdi ifşa zamanı…

 

Hamiş: Sitenin adı Malumatfuruş olabilir, ancak burada kastedilen Malumatfuruş şahıslar biz değil, bilmediği hâlde bilgiçlik taslayarak okurlarıyla yanlış bilgiler paylaşan köşe yazarlarıdır…

 

 

Malumatfuruşun Anlamı Nedir? Malumatfuruş Ne Demek?

TDK’ya göre malumatfuruş, Arapça ve Farsça karışımı bir sıfat olup, “bilgiçlik taslayan”, “bilmiş geçinen” anlamına gelmektedir. Malumatfuruş kelimesi, Arapça ‘bilgiler / bilinen şeyler’ anlamına gelen malumat kelimesi ile Farsça ‘satan / satıcı’ anlamına gelen “furuş” kelimesinden oluşmaktadır.

Malumatfuruşun Anlamı Nedir? Malumatfuruş Ne Demek?

 

TDK, malumatfuruşun anlamını şöyle açıklamaktadır:

malumatfurus

 

Malumatfuruş Hakkında Basılı / Dijital / Sosyal Medyadan Yorumlar

Journo.com.tr:

‘Köşe yazarı yanlışlama girişimi’ Malumatfuruş’a göre Türkiye’de köşe yazılarının kalitesi kesinlikle uluslararası standartlarda değil. Basın sektöründe fikrî namus ve sorumluluk, iş ahlâkı, basın etiği serbest düşüşte. Köşe yazarları her gün yüksek perdeden atıp tutuyor, bize ne düşünmemiz gerektiğini söylüyor. Bir kısmı siyaset sahnesine bir kısmı yönetici koltuklarına o köşeler sayesinde çıkıyor. Ancak bir süredir köşecilerin keyfi kaçık. Çünkü artık yazılarını denetleyen bir organizasyon var: Malumatfuruş. Malumatfuruş, ele aldığı köşe yazılarını derinlemesine inceliyor ve yazarların hatalarını bir bir ortaya döküyor. Niyetlerinin “Yanlış bilgiye ve yayıncısına dair sanal dünyaya bir iz düşmek” olduğunu söyleyen ekiple konuştuk.”

***

Qoshe:

“Artık köşe yazarları bir yazıyı yazmadan önce birkaç kez daha düşünmeli.. Yeterince araştırma yapmadan, gelişigüzel yazılmış, sırf kitle arzusuyla yanıp tutuşan yazarların korkulu rüyası malumatfuruş eleştirel yazılarıyla qoshe’nin kalbinde tahtına oturdu. Yandaş, muhalif, sağcı, solcu farketmeden herkesi eleştirebilen özgür ve dik bir duruşa sahip. Herkeslerden kendisini ayıran en önemli özelliği bizce. Bu oluşumun, kendileri kontrol bile etmeden, stajyerlere, çalışanlara, danışmanlara yazdırılan köşe yazılarının sonunu getirmesini umuyoruz.”

***

İsmail Hakkı Polat:

“Yeni medya ile birlikte baş gösteren bilgi kirliliğini azaltmak ve gelişmeleri nesnel kriterler çerçevesinde doğrulamak misyonuyla yola çıkan bu oluşumların yaşaması ve bağımsızlıklarını koruması için de kitlesel fonlama gibi yeni kuşak gelir modelleri kullanılabilir. Bizdeki muhtesip.com (yeni adı Malumatfuruş), teyit.org, Dijital Haklar, Doğruluk Payı gibi sitelere bu alandaki yerli örnekler olarak göz atmanızı öneririm. Anlaşılan o ki, bu tarz oluşumlar ülkemizde ve dünyada yeni dönemin yükselen yıldızları olacak.”

İsmail Hakkı Polat (Daktilo1984 – “Sosyal medyada yeni medya üzerinden bir Dijital Ortaçağ dönemine giriyoruz“):

“Aynı manipülatif anlayış içinde daha çok Post-Truth dediğimiz hakikat sonrası döneme çanak tutar biçimde davranıyorlar. Ben geleneksel medyadan bu Post-Truth’u kendilerine bir avantaj olarak görüp, ona göre daha güvenilir, rafine ve hakikati arayan bir yönde ilerlemelerini ve çaba göstermelerini beklerdim.  Ticari iş modellerini bunun üzerine kurmaları gerekirdi. Maalesef bunu geleneksel medya yapmadı, teyit.org, doğrulukpayı.com, malumatfuruş gibi çevrim-içi doğrulama (online fact-checking) kuruluşları yaptı. Bu, geleneksel medya için çok ciddi bir utanç kaynağıdır. “

***

Murat Muratoğlu (Sözcü Gazetesi Köşe Yazarı):

“Bu Malumatfuruş takip edilmeli… yanlışları bilmek isteyenler için ideal… Her atılıp tutulana inanmak istemiyorsanız bire bir…”

***

Sarphan Uzunoğlu (Kadir Has Üniversitesi Öğretim Görevlisi ve NewsLabTurkey Yayın Yönetmeni):

(Journo.com.tr – Yalan haberler alemi: Alem yalancı mı oldu?)

“Türkiye’de ise teyit.org, Doğruluk Payı ve Malumatfuruş gibi platformlar bu konuda dijital alanda kısıtlı ama inançlı bir mücadele sürdürüyorlar. Bu platformların etki alanları da yazık ki çoğunlukla Twitter’la ve “okuryazar seküler kesimlerle” sınırlı gibi görünüyor. Bu tür doğrulama platformlarının etkisi tartışılmaz. Teyit’ten, Doğruluk Payı ya da Malumatfuruş’tan doğrulama aktivistleriyle karşılaştığınızda verilen emeğin değerini ve niteliğini daha iyi anlama fırsatı buluyorsunuz; hatta Türkiye’de alana sivil toplumun yeterince yatırım yapmamış olmasını, özellikle de büyük haber odalarının yalanla mücadele birimleri kurmamış olmalarını fazlasıyla garipsiyorsunuz. Tabii bu bir anlık naifliğiniz oluyor.”

(Daktilo1984 – Bize en çok zarar verebilecek dezenformasyon biçimi devlet eliyle yapılan dezenformasyondur)

“Türkiye’deki fact-checking ile ilgili çok fazla girişim bulunmaktadır. Araştırsak, 10-20 tane sosyal ağ vardır. Bunların içerisinde bir elin parmaklarını geçmeyecek kadarı makuldür. Ben makul olarak, Teyit.org ve tabii ki Doğruluk Payı sitesini örnek verebilirim. Bunlar, Türkiye’deki IFCN üyelerinden -IFCN üyesi olmasa da Malumatfuruş’u da burada anmak gerekir diye düşünüyorum.”

***

Mehmet Atakan Foça (Teyit.org Kurucusu):

“Gerçeklik-sonrasını yaşadığımız, yalanın ayıplanmadığı, yalan söyleyenin foyası ortaya çıktığında yüzünün kızarmadığı böyle bir dönemde, fact-checking ve doğrulama yapan kuruluşlara olan ihtiyacın her halükarda artacağı düşüncesindeyim. Türkiye’de Doğruluk Payı, Malumatfuruş, Yalansavar ve teyit.org gibi yapıların verdikleri mücadelenin de kısa vadede sonuç alınabilecek birşey olmadığını düşünüyorum. Doğru bilginin önemli olduğu inancını ve gerçeklere her zaman herkesin bir gün ihtiyacı olacağı bilincini kazandırabilmek için önümüzde çok uzun bir yol var.”

“Yukarıdaki efemeradan da anlaşılacağı gibi, Teyit’in planları arasında hakikati tekeline geçirme gibi bir planı yok. Aksine ekosistemi büyütecek çalışmaları artırma, başka aktörlere yol gösterici olmak gibi stratejileri var. Nitekim Türkiye’deki doğru bilgi ekosistemini güçlendirmek isteyen Malumatfuruş, Journo, Oy ve Ötesi, NewslabTurkey, Veri Okuryazarlığı Derneği gibi aktörlerle devamlı yan yana gelmemiz, kendi doğrulama birimini kurmak isteyen bir üniversitenin akademisyen ve öğrencilerine içgörülerimizi aktardığımız toplantılar yapmamız da ancak bununla açıklanabilir.”

***

Baybars Örsek (Doğruluk Payı Kurucusu):

“Dünyadaki doğruluk kontrolü çalışmalarının çatı organizasyonu olan Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı (International Fact-Checking Network) Danışma Kurulunda Washington Post, Politifact gibi kurumlarla birlikte temsil edilen Doğruluk Payı ve ağın üyelerinden biri olan teyit.org gibi kurumlar bu alanda Türkiye’nin en üst seviyede temsil edilmesini sağlıyor. Evrim Ağacı, Yalansavar, Malumatfuruş ve daha bir çok oluşumun da bu alanda gittikçe kuvvetlenerek Türkiye’nin dünyada doğruluk kontrolü çalışmaları arasında nitelik ve nicelik anlamında öne çıkmasını ve bu gazetecilik pratiğinin ülkemizde daha da güçlenmesini sağlayacaktır.”

***

Serdar Başeğmez (Yalansavar Ekip Üyesi):

“Bu siteyi yeni öğrendiğim için hayıflanıyorum. Çok bilinmediğini görüyorum daha da üzülüyorum. İzleyiniz, okuyunuz

“Olayı iddia kontrolünden bir adım öteye götürmek gerekiyor. Örneğin, “Dikkatli olun”, “Her gördüğünüze inanmayın” gibi hedefsiz ifadelerdense bu tip rehberler ve doğrulama ipuçları çok daha faydalı. @malumatfurusorg ve @teyitorg bu tip şeyleri çok güzel yapıyor. Sağolsunlar.”

***

Doğruluğu Ne? (Koronavirüs Salgınında Yanlış Bilgiden Korunma Yolları):

“Doğrulama platformları özellikle internet ve sosyal medyadaki yanlış ve uydurma haberler, iddialarla ilgili farklı yöntemler kullanarak ve kanıtlarını ortaya koyarak doğruluk kontrolü yapar. Türkiye’de sayıları az olsa da bu doğrulama platformları önemli bir görev üstleniyor. Doğruluğu Ne?, Malumatfuruş, Teyit, Doğruluk Payı, Yalansavar gibi girişimlerin mümkünse hepsini sosyal medyada takip edin.”

***

Semih Sönmez (Dunyahalleri.com Yazarı):

“Günümüzde, özellikle sosyal medya kanalları aracılığıyla yalan haberler hızla yayılabiliyor. Bu tarz haberleri tespit etmek ve kamuoyuna doğru bilgi sunmak için çalışan Teyit.org, Yalansavar, Malumatfuruş ve Doğruluk Payı gibi organizasyonlar, şüpheli haberler hakkında daha sağlıklı bilgiler edinmenizi sağlayabilir. Siz de bu tarz sitelerin takip ettiği metodolojiyi izleyerek, internette karşılaştığınız haberlerin doğruluğunu kontrol edebilirsiniz. Neredeyse her iki kişiden birinin her hafta yalan haberlerle karşılaştığı ülkemizde, sosyal medyada gördüğünüz her şeye inanmamakta fayda var.”

***

Bünyamin Ayhan & Harun Dağ (“Köşe Yazarları ve Yanlış Bilgi: Malumatfuruş Sitesi Üzerinden Bir İnceleme”):

“Haberciliğin ilk örneklerinden bu yana medyada var olan yalan haber (fake news) ve dezenformasyon sürekli tartışılan bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. Yalan haber ve dezenformasyon haber metinlerinin yanı sıra köşe yazılarında da kendisine yer bulmaktadır. Günlük hayatta yaşanan olaylarla ilgili okuyucu/izleyici/dinleyici/kullanıcı konumunda bulunan kitlelerin değerlendirme yapmasında yardımcı olan köşe yazarları, birçok alanda sahte/yanlış bilgiyi satırlarına taşımaktadır. Bu noktada köşe yazıları ile ilgili de doğrulama yapılması önem arz etmektedir. Türkiye’de sınırlı sayıda da olsa yalan/sahte haber ile ilgili özellikle internet ve sosyal medya üzerinden faaliyet gösteren doğrulama merkezleri bulunmaktadır. Malumatfuruş da köşe yazılarındaki yalan/sahte bilgileri tespit etmeye çalışan doğrulama merkezlerinden biridir. Çalışma kapsamında hangi gazete ve köşe yazarlarının hangi süreçlerde yalan/sahte bilgileri paylaştıkları ele alınmaktadır. Malumatfurus.org içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz neticesinde birçok köşe yazarının politika, tarih, coğrafya ve ekonomi gibi çeşitli alanlarda yalan/sahte bilgiyi paylaştıkları tespit edilmiştir.”

***

Nihal Kocabay Şener (Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları E-Dergisi):

“Uluslararası haber organizasyonlarında yukarıda belirtilen girişimler olurken Türkiye’de ana akım olarak tanımlanabilecek olan medyanın ‘yalan haber’ sorunsalına ilişkin girişimleri bulunmamaktadır. Türkiye’de üniversiteler ya da sivil toplum kuruluşları tarafından yürütülen doğruluk kontrol merkezleri oluşturulmuştur. Doğruluk Payı, Malumatfuruş, Teyit.org bunların arasında yer almaktadır. “

Nihal Kocabay Şener (Akdeniz İletişim Dergisi):

“Malumatfuruş, köşe yazarlarının üretmiş oldukları içerikleri doğruluklarını araştırmaktadır.” “Diğer bir girişim olan Malumatfuruş ise “nesnel” hatalara, gaflara, atlanılan gerçeklere, yanlış yönlendirmelere odaklanmakta olduğunu ifade etmekte yayımlanan köşe yazılarının, rassal şekilde belirlenmekte olduğunu, herhangi bir önyargı ya da tutumun belirleyici olmadığını ifade etmektedir “

***

Mehmet Taşnikli:

“”Büyük veri” dünyasında, kaçınılmaz olarak bütün veriler doğru değil. Hatta internetin ve sosyal medyanın fırsatlarını “algı yaratmak” için kullananlar artıyor. Dolayısıyla soru bu; “hangisinin doğru olduğunu nasıl anlayacağız”. İşte bu nedenle artık gerçekleri ayıran siteler geliyor. Ülkemizde MalumatFurus.org köşe yazarlarının yazıları için bu tür bir fonksiyon üstleniyor. ABD’de ise Snopes.com isimli bir siteden bahsedebiliriz. “

***

Prof. Dr. Ruhdan Uzun (Yeni Medya Çalışmaları 3. Ulusal Kongre Kitabı):

“Doğrulama platformları çevrimiçi ortamda dolaşan sahte ya da yanlış enformasyonu olguları kontrol ederek doğrulayan web siteleridir. Kuşku uyandıran haberlerin doğruluğunu teyit etmeyi ve kamuoyunu bilgilendirmeyi amaçlamaktadırlar. Türkiye’de teyit.org, dogrulukpayı.com ve malumatfuruş.com gibi platformlar enformasyonun doğruluğu için mücadele etmektedirler. Doğruluk Payı, siyasetçilerin demeçlerini günlük olarak takip edip, bu demeçlerin doğruluğunu kamuya açık kaynaklardan kontrol etmektedir. Malumatfuruş, köşe yazarlarını takip ederek yazılarındaki yalan, yanlış enformasyonu ifşa etmektedir. Teyit.org ise kuşkulu haberleri inceleyen bir doğrulama platformudur. Site, “birincil haber kaynağı olarak interneti kullanan yurttaşların ve sivil toplum örgütlerinin çevrimiçi platformlarda doğru bilgiye ulaşmasını sağlamayı, eleştirel düşünme alışkanlığını ve doğru bilgiye ulaşma bilincini kazandırmayı” amaçlamaktadır.”

***

Fatih Güner (Journo.com.tr Yazarı):

“Medyayı düzeltmenin medya sermayesinden başlamak olduğunu düşününce, yolların kapalı olduğunu rahatlıkla görebiliriz. Öyleyse doğrulama sorumluluğunun objektif kurumlarda olması gerekiyor. teyit.org, dogrulukpayi.com, evrimagaci.org, malumatfurus.org gibi kurumların her biri farklı dikeylerde sorumluluk alıyor da olsalar, karşılarında sermaye ve kitle anlamında çok büyük bir organize yapı olduğundan dolayı güçsüzler.”

***

Murat Uluk (Hakikat Sonrası Çağda Yeni Medya ve Yeni Haber (sf.105)):

“Kendilerini köşe yazarlarını yanlışlama girişimi olarak tanımlayan malumatfurus.org 2015 yılında kurulmuştur. Malumatfuruş ekibi Journo’ya verdği röportajda projenin aslında 2009 yılında başlayan ve Türkiye’nin ilk doğruluk kontrolü yapan sitelerinden biri olan “Muhtesip” adlı İnternet sitesinin devamı niteliğinde bir girişim olduklarını ifade etmiştir. Röportajın devamında platformun gönüllülük esasına dayandığı ve çalışmalarını herhangi bir kâr amacı gütmeden gerçekleştirdiklerini dile getirmişlerdir”

***

Nurhan Kavaklı (“Yalan Haberle Mücadele ve İnternet Teyit/Doğrulama Platformları”, Erciyes İletişim Dergisi, Ocak 2019, 663-682):

“Türkiye’nin ilkleri arasında yer verilebilecek olan Malumatfuruş’un tarihi ise 2015’e uzanmaktadır. “Köşe yazarlarını yanlışlama girişimi” olarak kendini tanıtan Malumatfuruş da ikinci kategoriye yakın durmaktadır.”

***

Teyit.org:

“Malumatfuruş’un Türkiye’deki köşe yazarlarıyla yaptığı araştırmanın sonuçları yayımlandı.

10 köşe yazarından 8’i Teyit’i tanıyor  

Köşe yazarlarının yarısı hiç yanlış bilgi paylaşmadığını belirtiyor  

Teyitçilerden tarafsızlık ve şeffaflık bekleniyor”

***

Evrim Ağacı:

“Sevgili @malumatfurusorg, özellikle köşe yazarlarının hatalı iddialarına yönelik harika çalışmalar yapıyor. Anketteki her bir sorunun doğru cevabıyla ilgili açıklamaları profillerinde bulabilirsiniz. Sadece bilim alanında değil, her alanda hatalı bilgileri temizlemeliyiz.”

***

Doğruluğu Ne?:

“Doğrulama platformları özellikle internet ve sosyal medyadaki yanlış ve uydurma haberler, iddialarla ilgili farklı yöntemler kullanarak ve kanıtlarını ortaya koyarak doğruluk kontrolü yapar. Türkiye’de sayıları az olsa da bu doğrulama platformları önemli bir görev üstleniyor. Doğruluğu Ne?, Malumatfuruş, Teyit, Doğruluk Payı, Yalansavar gibi girişimlerin mümkünse hepsini sosyal medyada takip edin.”

***

Ceren Yeğen (“Doğru Haber Alma Hakkı ve Sosyal Medya Dezenformasyonunu Doğruluk Payı ve Yalansavar ile Tartışmak”, Erciyes İletişim Dergisi):

“Türkiye’de fact-checking bağlamında faaliyet gösteren bir diğer girişim de “Malumatfuruş”tur. Malumatfuruş, 2010-2015 yılları arasında Türkiye’nin belki de ilk fact-checking girişimi olduğu iddia edilen ve kendisini “köşe yazarı zabıtası” olarak niteleyen “Muhtesip” adlı köşe yazarı yanlışlama web sitesinin devamı niteliğindedir. Kendini “amatör köşe yazarı yanlışlama girişimi” şeklinde tanımlayan Malumatfuruş, oldukça mütevazî bir kadro ile herhangi bir kâr amacı gütmeksizin faaliyetlerini sürdürmektedir (Kişisel Görüşme/Malumatfuruş Ekibi). Malumatfuruş sitesindeki hakkında kısmında, “İşkembe-i kübrasına güvenerek bol keseden sallayan, bilmeyen, bilmediği hâlde aslını araştırıp doğrusunu öğrenme zahmetine girmeyen köşe yazarlarından haz etmeyenlerin ortak adresidir Malumatfuruş” diyerek dezenformasyon karşıtlığını şöyle ifade etmekte: “Malumatfuruş, okuyucularına yalan yanlış bilgi yutturmaktan ya da manipüle etmekten utanmayan köşe yazarlarından ise haz etmez (Tabiki bu noktada gazetelerin yayın yönetmenlerini ve ilgili kontrol görevlilerini de anmamak olmaz). Yanlışlarını kendi köşelerinde okurlarından özür dileyerek düzeltmeyenlerden ise asla”. Köşe yazarlarının yazılarındaki hata, gaf ve yanlışları ortaya koymayı, dolayısıyla dezenformasyonu karşısına almayı amaçlayan Malumatfuruş, köşe yazılarındaki “nesnel hatalar, gaflar, atlanılan gerçekler ve yanlış yönlendirmelere” odaklandığını söylemektedir. Yayımlanan köşe yazılarının rassal şekilde belirlendiğinin, bu bağlamda bir önyargı veya tutumun söz konusu olmadığının altını çizen Malumatfuruş, TDK’ya göre Arapça ve Farsça karışımlı bir sıfat olan isminin anlamının, “bilgiçlik taslayan” olduğunu belirtmektedir. Malumatfuruş’un resmi internet sitesi www.malumatfurus. org, e-posta adresi ise malumatfurus06@gmail.com’dur. Twitter adresi www. twitter.com/malumat_furus, Facebook adresi ise https://www.facebook.com/malumatfurus06 şeklindedir. Malumatfuruş, kullanıcılarca tespit edilen hususların, kendilerine e-posta ya da site üzerindeki form aracılığıyla ulaştırılabileceğini de ifade etmektedir.  …   Çalışmada incelenen Doğruluk Payı ve Yalansavar gibi, diğer doğrulama organizasyonları olan teyit.org ve Malumatfuruş da kendisini organizasyon yerine, “girişim” ifadesi ile tanımlamaktadır.”

(Çukurova Gazetesi – Sahte Haber – Fake news Sorunu)

“Türkiye’de az sayıda olan doğrulama platformlarının varlığı bu noktada önemli ve Yalansavar, Teyit.org, Doğruluk Payı, Malumatfuruş gibi oluşumların sayılarının artması bir gereklilik.”

***

Özlem Doruk Şahin (“Hakikat Ötesi (Post-Truth) Dönemde Doğrulama Platformları: Teyit.org Örneği” – Dönüşen Dünyada İletişimin Rolü Uluslararası Sempozyumu):

“Bu çalışma kapsamında Türkiye’de doğruluk kontrolü amacıyla faaliyette bulunduğu tespit edilen oluşumlar şunlardır: Doğruluk Payı, Doğrula.Org, Fact-checking Turkey, Günün Yalanları, Malumatfuruş, Teyit.org ve Yalansavar. … Malumatfuruş ise kendini amatör köşe yazarı yanlışlama girişimi olarak tanımlayan bir internet sitesidir. Köşe yazılarında yapılan “hatalara, gaflara, atlanılan gerçeklere, yanlış yönlendirmelere” odaklanan Malumatfuruş, inceleyeceği köşe yazılarını rassal olarak seçtiğini belirtirken, gazete tirajlarının ve köşe yazarının popülaritesinin bu süreçte etkili olduğunu vurgulamaktadır.”

“Öte yandan gönüllülük esasına göre çalışan Yalansavar ve kendisini amatör bir girişim olarak tanımlayan Malumatfuruş dışındaki Doğrula.org, Fact-Checking Turkey ve Günün Yalanları adlı girişimlerin özellikle finansal kaynakları belirsizdir. Bu noktada doğrulama platformlarının objektif, şeffaf ve güvenilir olmalarında finansal şeffaflığın önemi bir kez daha vurgulanmalıdır.”

***

Prof. Dr. Serap Kurbanoğlu (Background Document National Media and Information Literacy Policies and Strategies in TURKEY 2018):

“Similar platforms began to emerge in Turkey as well. Teyit.org15, Malumatfuruş16, Yalansavar17 and Doğruluk Payı18 are some examples for such fact-checking platforms. There is no doubt that, in this era of post-truth the need for fact-checking platforms will increase.”

***

Malike Ormancı (“Dijital Medyada Haber Doğrulama Organizasyonları”):

“Bu doğrulama platformu, kendisini köşe yazarı zabıtası olarak adlandıran ”Muhtesip.com” kültüründen ilham alarak, amatör ”köşe yazarı yanlışlama” girişimi olarak karşımıza çıkmaktadır. Bilmediği konular hakkında yalan yanlış yazılar yazan köşe yazarlarının karşısında duranların ortak adresidir. Malumatfuruş genel olarak, nesnel hatalara, gaflara, ihmal edilen gerçeklere ve yanlış yönlendirmelere eğilmektedir (https://www.malumatfurus.org/).

***

Funda Dağ (“Some Sources Providing “Critical” Perspectives to “Digital” Citizens”):

“Just like there are attempts to promote the accuracy of the information on social networking platforms, there are also some media-based organizations that are presented through media channels, which are used to determine the accuracy of information/news disseminated through the media or social networks. The article titled “Dealing with Fake News and Internet Fact-Checking Platforms” compares the worldwide check organizations with the similar platforms established for message authentication in Turkey such as (https://www.dogrulukpayi.com/ (link is external), http://www.malumatfurus.org/ (link is external), https://teyit (link is external). org/, vb.) and evaluate the positive and negative aspects of these platforms. It may be useful to examine these sources in order to analyze information/news from a different and critical point of view.”

***

Aysun Köktener (“Gelenekselden Yeni Medya Okuryazarlığına Geçişte Bilgi Güvenilirliği ve Yalan Haber”, Dijital Medya ve Gazetecilik):

“Türkiye’de doğruluk kontrolü amacıyla faaliyette bulunduğu tespit edilen oluşumlar şunlardır; Doğruluk Payı, Doğrula.org, Fact-Checking Turkey, Günün Yalanları, Malumatfuruş, Teyit.org ve Yalansavar”

***

Semih Göncü ve Şükrü Sim (“Post-Truth Zeminde Suriyeli Mülteciler Hakkında Çıkan Haberlere Dair Bir İnceleme (A Study for the Syrian Refugees News in the Context of Post-Truth”, Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi Sayı 1, Aralık, Yıl 2019, sf: 1-28):

“Doğrulama veya teyit (fact-check) platformları bu mücadelede kuşkusuz başat bir rol üstlenmektedir. Gerek dünyada gerekse ülkemizde bu platformların sayısı her geçen gün çoğalmaktadır. Geçtiğimiz yıllarda hem bazı medya kuruluşları hem de bağımsız bazı girişimler yoluyla birçok teyit platformu hizmete girmiştir. 2018 yılı itibariyle dünya genelinde 149 teyit platformu bulunmaktadır. Türkiye’de açılan ilk doğrulama platformu ise 2009 yılında kurulan yalansavar.org isimli internet sitesidir. 2014 yılında dogrulukpayi.com, malumatfurus.org ise 2015 yılında hizmete başlamışlardır.Günümüzde en etkin platformlarından biri olan teyit.org platformu ise 2016 yılında hizmete başlamıştır.”

***

Altuğ Akın (“Does Journalism Exist in Turkey? Constraints on and Struggles in the Field of Journalism in the Post-coup Context”. Middle East Journal of Culture and Communication, Volume 12: Issue 2):

“Among these new agents in the field, three of the most renown initiatives are websites: Teyit.org, DogrulukPayi.com and Malumatfurus.org”

***

Fatma Türk Toksoy (Seyyide Dergisi Kültür-Sanat Editörü, Sebîlürreşad Dergisi Yazarı):

“MALUMATFURUŞ Köşe yazarı zabıtası Köşe yazarı yanlışlama İntihalleri deşifre etme girişimi. “Malumatfuruş”, okuyucularına yalan yanlış, intihal bilgi veren veya bilgiyi çarpıtıp algı operasyonu yapan yazarları deşifre eden bir site. Doğrusunu öğrenmek için buyrun”

***

Can Yılmaz:

“28 Ocak 1986’da mekiğin kalkıştan 73 saniye sonra patlamasıyla Challenger uzay mekiği’nde 7 astronot ölmüştü. 2015 de personelin ölmediği yaşadığı iddiaları ortaya atıldı. Bunu çözse çözse @malumatfurusorg çözer. Challenger’da ne oldu?”

***

Çağrı Mert Bakırcı (Evrim Ağacı kurucusu):

“Bu nasıl bir şey ya? @malumatfurusorg harika bir inceleme yapmış, ince görmüş resmen. @eyupcanakman ‘ın da söylediği gibi, “fiziksel clickbait” böyle bir şey olsa gerek. Emeklilere gazete satmak için sürmanşet alanını kullanmak…”

***

Teyit.org:

“Köşe yazarları odaklı yanlışlama girişimi Malumatfurus.org, Ekim 2019 tarihli Hedef Kitle Araştırması’nda 285 köşe yazarına 12 çoktan seçmeli ve beş açık uçlu olmak üzere 17 sorudan oluşan bir anket yöneltti. Bu araştırma, Türkiye’deki köşe yazarlarının yanlış bilgi konusundaki fikirleri ve doğrulama girişimleri hakkındaki düşüncelerine ait bulgular içeriyor. Yaklaşık 10 bin köşe yazarının olduğu tahmin edilen Türkiye’de, köşe yazarlarının bilgiye hangi kaynaktan ulaştığına, yanlış bilgiyi düzeltme davranışlarına ve doğrulama platformlarını ne kadar tanıdıklarına dair elde edilenler, bilgi ekosistemini incelemek adına değerli veriler sunuyor.”

***

Kansu Ekin Tanca (Teyit.org yazarı):

“Kısaca değinmekte fayda var: Haberler kanıtlanabilir, nesnel bilgiler içeren ve genellikle 5N1K olarak adlandırdığımız soruların cevaplarını doğrudan veren yazılar. Bu yazılar gerçek ve doğru bilgiler barındırır ve tarafsız bir şekilde konunun farklı noktalarına değinir. En önemli ayırt edici özelliklerinden biri ise kullanılan sade dildir. Köşe yazılarında ise genelde yazar, belirli bir konu hakkında kendi fikirlerini belirttiği bir yazı kaleme alır. Gerçekleri, kişisel görüşleri, beklentileri ve önerileriyle harmanlar. Çoğu zaman köşe yazarı, kendi görüşü doğrultusunda öne çıkarmak istediği kısımlara odaklanır ve belirli noktaları vurgular. Bu nedenle köşe yazılarında hangi bilginin doğrulanabilir, hangisinin belli bir bakış açısından kaynaklandığını ayırt edebilmek zor olabilir. Türkiye’de köşe yazarları odaklı yanlışlama girişimi Malumatfurus.org, bu konuda okurlara yardımcı olabilir.”

***

Veri Kaynağı:

“Doğrulama kuruluşu olan Malumatfuruş’un anketine göre, ankete katılan köşe yazarlarının % 15,8’i Türkiye’de faaliyet gösteren doğrulama girişimlerinden bihaber olduğunu belirtmişlerdir.”

***

Batuhan Ersun (Doğruluk Payı Direktörü):

“Türkiye’de neredeyse her an olduğu gibi, bu günlerde de medyanın bizi yarı yolda bırakmasının karşısında bir sürü kurum varını yoğunu ortaya koyarak halka doğru ve bilimsel veri aktarıyor. @teyitorg @malumatfurusorg @evrimagaci @yalansavar ve daha niceleri. İyi ki varız hepimiz!”

***

Dr. M. Kaan Öztürk:

“Elbette yalanlar her zaman mevcut olacak ve hiç bir doğrulama onları tamamen ortadan kaldırmayacak. Yine de bu çabalar beyhude değil. Doğruluk Payı, Teyit, Evrim Ağacı, Malumatfuruş, Yalansavar ve diğerleri, kritik zamanlarda karar vermek için başvurulabilecek, “neymiş bu işin aslı?” dendiğinde incelenecek değerli kaynaklar sağlıyorlar. Daha da önemlisi, eksikliğinden hep şikayet ettiğimiz sorgulayıcı düşüncenin temel araçlarını da toplumca yavaş yavaş öğrenmemize vesile oluyorlar.”

***

Faruk Bildirici (“Pandemide Geleneksel ve Sosyal Medyanın İşlevi”. Covid-19 Pandemisi 4. Ay Değerlendirme Raporu, Türk Tabipler Birliği):

“Komplo teorileri ve doğrulanmamış iddialar

COVID-19 virüsünün kaynağı, özellikleri bulaşma biçimi ve tedavi edici ilaçlar konusunda üretilen hiçbir bilimsel kanıta ve kaynağa dayanmayan iddiaların en rahat ve büyük bir hızla yayıldığı alan sosyal medya olmuştur. Dünya Sağlık Örgütü ve bilim insanları tarafından yalanlanan, çürütülen kimi iddialar bile sosyal medya kullanıcıları tarafından hiçbir elemeye tabi tutulmadan yeniden dolaşıma sokulmuştur. Teyit.org ve Malumatfuruş gibi doğrulama platformları, bu tür iddiaların doğru olmadığına ilişkin paylaşımlarda bulunsa da sosyal medyada COVID-19 hakkındaki yalan ve manipülatif paylaşımların önüne geçmek mümkün olamamıştır.”

***

101digiteller:

“Doğrulama anlamına gelen “fact checking” kavramı özellikle teyit.org, malumatfurus.org ve dogrulukpayi.com gibi platformların girişimleriyle Türkiye’de de popüler olmuştur.”

***

Nasil-yazilir.com:

“Köşe yazarlarının bilgi hatalarını tespit eden gönüllü dedektiflik sitesi: @malumatfurusorg #ff”

***

Analizportal.com:

“Doğru habere ulaşmak artık günümüzde çok önemli. Sosyal medya ve kontrol edilemeyen siteler her an size baştan aşağı yalan bir haberi doğruymuş gibi servis edebilir. Bundan kaçınmak için aşağıdaki websitelerini öneriyoruz. http://www.dogrulukpayi.com teyit.org malumatfurus.org”

***

Çınar Livane Özer:

“Köşe yazılarını denetleyen, yazılarındaki hatalı bilgileri bir bir ortaya döken organizasyon: Malumatfuruş Okuyunuz efendim…”

***

M. Volkan Kaşıkçı:

@malumatfurusorg çok değerli bir abimizin kişisel gayretiyle yürütülüyor. Takip etmenizi rica ediyorum.”

***

Mahmut Tezcan:

“Son 2-3 yıldır dünya çapında dezenformasyon vakaları üretiyoruz. Haberlerde fotoşoplu (yanlış) görsel kullanılmasından oyun videolarına, sosyal medyada deepfake videolardan, şehir efsanelerine… Neyse ki Malumatfuruş, teyit, Doğruluk Payı, Yalansavar ve Evrim Ağacı var.”

***

Faruk Özgökçe:

“İşin daha da vahimi yalan haber bu kadar çok muhatap bulabilirken doğrusunu söyleyen kişiler, sosyal medya hesapları (teyit.org, malumatfuruş gibi) çok dikkat çekemiyor. Böyle olunca doğru olana ulaşmak daha da zor oluyor.”

***

Sonay Başaran (“Post Gerçek Çağda Kadın Olmak” – Demokratik Modernite Düşünce ve Kuram Dergisi Sayı 28):

“Reuters Gazetecilik Araştırmaları Enstitüsü, Avrupa’da fact-checking sitelerinin büyümesine dair kısa ama çarpıcı bir tespit yapmıştır: Son on yılda, kıtada 50’den fazla “doğruluk kontrol projesi” başlatılmış, Kasım 2016 istatistiklerine göre dünya genelinde 113 etkin olgu kontrol grubu olduğu iddia edilmiştir. Bu kontrol gruplarının Türkiye’de ise Malumatfuruş, teyit.org, Doğruluk Payı olarak var olduğu bilinmektedir. Bu gibi platformlar kendilerini iktidar gerçekliğine karşı dijital alanda var olan imkânlarıyla devam ettirme gayreti içerisindedirler. Ancak toplum örgütsüzlüğünün bedelini ne yazık ki hala tuzaklara düşerek, yıkıma uğrayarak ödemeye devam etmekte, bu gibi çözüm yollarının kendisi her kesime ulaşamayarak gerçeğin bilinebilirliği imkanını tam anlamıyla karşılayamamaktadır.”

***

Medine Öngel (Haberde Gerçeklik ve Çevrimiçi Habercilikte Gerçek Ötesi – Yüksek Lisans Tezi):

“Sivil toplum kuruluşu olarak kurulan doğrulama kurumları ise şöyle sıralanabilir: Yalansavar.org, doğrulukpayi.com, teyit.org, Malumatfuruş ve Fact-Checking Turkey. …  Malumatfurus.org köşe yazarların üretmiş oldukları içeriği doğrulama girişimi olarak 2015 yılında kurulmuştur. Köşe yazarlarının ve gazetelerin yayın yönetmenlerinin yazılarını denetledikleri projeleri aslında 2009 yılında “Muhtesip” adlı internet sitesinde gönüllülük esasına dayalı kurulmuştur.”

***

Emre Özcan (Yeni Medya ve Etik: Türkiye’de İnternet Haberciliğinde Karşılaşılan Etik Sorunlar Üzerine Bir Araştırma – Yüksek Lisans Tezi):

“Türkiye’de internetin birincil haber kaynağı olarak kullanımının ve haberlere duyulan güvensizliğin yüksekliği, dolaşımdaki şüpheli içeriklerin doğruluğunun güvenilir platformlarca kontrol edilmesini gerekli hale getirmiştir. Bu çerçevede kamuoyunu doğru bilgilendirmek amacıyla kurulan çeşitli doğrulama platformları bulunmaktadır. Bu çalışma kapsamında Türkiye’de doğruluk kontrolü amacıyla faaliyette bulunduğu tespit edilen oluşumlar şunlardır; Doğruluk Payı, Doğrula.Org, Fact-Checking Turkey, Günün Yalanları, Malumatfuruş”

***

Alper Önen (“İnternet, Dijital Demokrasi ve Bilgi Dezenformasyonu Ekseninde Yeni Medya: Sosyal Medya Kullanıcıları Üzerinden Değerlendirme”):

“Haberlerin doğruluğunu sorgulamak amacıyla Türkiye’de Doğruluk Payı, Yalansavar, Teyit.org ve Malumatfuruş gibi girişimler fact checking (doğruluk kontrolü) yaparak, yeni medya ile gelen dezenformasyona karşı durma çabasındadırlar”

***

Recep Ünal & Alp Şahin Çiçeklioğlu (The Function and Importance of Fact-Checking Organizations In The Era of Fake News: Teyit.org, An Example From Turkey):

“In this context, as it is the case all around the world, various verification platforms carry out activities in Turkey as well. The platforms claiming themselves as a verification platform in Turkey are listed as below: >Dogrulukpayi.com (www.dogrulukpayi.com) >Dogrula.org (www.dogrula.org) >Gununyalanlari.com (www.gununyalanlari.com) >Malumatfurus.org (www.malumatfurus.org)”

***

Ali Fikret Aydın (“Post-Truth Dönemde Sosyal Medyada Dezenformasyon: Covid-19 (Yeni Koronavirüs) Pandemi Süreci”):

“Doğrulama platformlarının bu mücadelede önemli bir role sahip olduğu ifade edilebilir. Hem dünyada hem de ülkemizde bu platformların sayısı gittikçe artmaktadır. Son yıllarda gerek bazı medya kuruluşları gerekse bağımsız bazı girişimler yoluyla birçok teyit platformu hizmete girmiştir. Türkiye’de açılan ilk doğrulama platformu olan yalansavar.org isimli internet sitesi 2009 yılında kurulmuştur. Daha sonra 2014’de dogrulukpayi.com ve 2015’de malumatfurus.org platformu hizmete başlamıştır.”

***

H. Akın Ünver (“Fact-Checkers and Fact-Checking In Turkey”, Cyber Governance and Digital Democracy 2020/02/EN):

“Another initiative that has a claim to be among the first in Turkey was ‘Muhtesip’ (watchdog), which was established in 2009 but became active in 2010. It started as an initiative designed to fact-check columnists on print media as in their view, the overall quality of the columnist ecosystem was deteriorating. The group’s mission was defined as “the main go-to platform for people disdainful of columnists that [blurt without evidence], aren’t knowledgeable on issues they write about and don’t bother to do research and learn.” In another interview, one of the group’s founders explained their purpose as to deter false and under-researched claims by columnists and to limit the spread misinformation created by the opinion-makers of major newspapers. Muhtesip was closed in 2015 due to the political turmoil in Turkey, and its founders started a new initiative called ‘Malumatfuruş’ (know-it-all) to carry on with their initial goal of debunking newspaper columnists. Unlike most other fact-checking initiatives in Turkey, Malumatfuruş views the mainstream media as a source of disinformation and argue that mainstream media claims have to be constantly monitored by external platforms. In their view, the mainstream media environment has grown lazy over the 2000s, both by newspapers employing columnists that are themselves lazy, yet popular, and also by failing to fact-check their claims internally, thereby failing one of their core editorial purposes.

Malumatfuruş team prefers to remain anonymous and their debunking content is written under aliases. Other than the fact that the team is mostly identical to the founders of ‘Muhtesip’ a decade ago, not much is known about their background and identity. The members of the team are active employees in civil service, law, IT and publishing sectors; the fact that all members contribute to Malumatfuruş as a side job remains a strong incentive to remain anonymous. When verifying the claims of randomly-selected, continually rotating pool of columnists, the investigators rely on opensource content such as newspaper archives, public reports and open-access government statistics. The group has fact-checked more than 6800 columns from a total of 670 outlets (newspapers, news websites and news blogs). The site maintains an active, publicly-accessible dataset of all of the columnists it has verified since its emergence in 2015.

According to site data, the most frequently debunked columnists, as of 30 March 2020 have been Abdurrahman Dilipak (Yeni Akit), Ahmet Hakan (Hürriyet), Bekir Hazar (Takvim), Bülent Erandaç (Takvim), Emin Çölaşan (Sözcü), Engin Ardıç (Sabah), Ergün Diler (Takvim), Ertuğrul Özkök (Hürriyet), Halime Gürbüz (Türkiye Newspaper), Hilal Kaplan (Sabah), Hıncal Uluç (Sabah), Mehmet Barlas (Sabah), Soner Yalçın (Sözcü), Yılmaz Özdil (Sözcü) and Yiğit Bulut. The initiative remains strictly self-funded and isn’t open to any form of crowdsourced funding initiative, advertisements or any other grants in order to retain its claim to objectivity.”

“Further troubling for the group has been the complete absence of remorse on the part of the columnists that have continued to disseminate occasional disinformation, even after being fact-checked by Malumatfuruş. Most feedback the group got from columnists has been negative, blaming the platform of ‘insolence’ and being ‘puppets’ of various political parties. Pro-opposition columnists have blamed the platform for being pro-government, whereas pro-government columnists accused the group of being a puppet of ‘foreign interests.’ Furthermore, having their claims debunked publicly hasn’t changed public popularity or respectability of any columnist, nor did the newspapers issue any warnings to their columnists or published corrections on behalf of them. Although such negativities haven’t yet deterred the platform, they explain a lot in terms of the toxic information and media environment in the country; both on the supply and demand side of information”

“Malumatfuruş: This platform benefits from the fact that it has clearly defined its scope and picks its battles carefully. By only fact-checking newspaper columnists, the group both manages to engage with the mainstream news and opinion ecosystem and stay relevant, but also manages to run its operations with a small group of volunteers on a selffunded scheme. However, the group suffers from credibility and exposure problems due to its editors’ decision to remain anonymous and to remain a self-funded endeavor. This increases the public perception that the group may be aligned with the government, as other pro-government factchecking platforms are also opaque about their members and funding schemes. While Malumatfuruş content cannot be interpreted as ‘pro-government’ and they have a degree of claim to objectivity, their secretive public outlook prevents them from being thoroughly assessed by IFCN and impairs their public outreach.”

H. Akın Ünver (EDAM raporu: Tükiye’de veri doğrulama platformları ne durumda?):

“İnternetin Türkiye’de bireylerin hayatına girişindeki en büyük artış 2006 ve 2009 seneleri arasında oldu. Sosyal medya kullanımının artması ile dezenformasyonun ciddi bir problem olmaya başlaması da paralel seyretti. Özellikle de H1N1 virüsünün yayılması ve bu virüsle alakalı komplo teorilerinin yaygınlaşması ile Türkiye’de de yalan haberlere karşı insiyatifler kurulmaya başladı. Bağımsız ya da çeşitli kurumara bağlı YalanSavar.org, Muhtesip/Malumatfuruş, EvrimAgaci.org, DogrulukPayi.com, Teyit.org, gununyalanlari.com, FactCheck.TR, Dogrula.org gibi oluşumlar farklı alanlarda yaklaşık olarak aynı amacı gütmektedir: haber teyiti ve doğruluğunu garantilemek.”

“Malumatfuruş: Güçlü yönü kapsamının çok net bir şekilde çizilmiş olmasıdır. Köşe yazarlarının iddiaları ile alakadar oldukları için kendlerini finanse edip küçük bir gönüllü ekiple çalışabiliyorlar. Bu ekibin negatif yönü ise anonim çalıştıkları için kamuoyu fikrinin – içerikleri o yönde olmasa da – hükümet yanlısı oldukları yönünde olmasıdır.”

***

Yasemin İnceoğlu, Ceren Sözeri, Tirse Erbaysal Filibeli (“Monitoring Media Pluralism in the Digital Era: Application of the Media Pluralism Monitor in the European Union, Albania and Turkey in the years 2018-2019”):

“In addition, there are very important organizations/platforms that have different angles but the same aim which is to fight against fakenews that harm the information sphere like Doğruluk Payı, Teyit.org, Malumatfuruş, Yalansavar.”

***

Hamdi Akyol:

“İşte @malumatfurusorg farkı! 🙂 Hiçbir yalan uzun süre yaşayamıyor.”

***

Demet Cengiz:

“Doğrulama girişimleri, sizleri çok seviyorum. İyi ki varsınız. 🙏🏼 Emeğinize sağlık. Bu çılgın ülkenin size ihtiyacı var.”

***

Gökmen Hakan Karadağ ve Adem Ayten (A Comparative Study of Verification / Fact-Checking Organizations in Turkey):

“There are six organizations define themselves as fact-checking organizations in Turkey which are yalansavar, malumatfuruş, bilim kazanı, doğrula.org, doğruluk payı and teyit.org.”

***

İpek Şencan (Doktora Tezi – “Haber Okuryazarlığı Programı: İçerik Tasarımı ve Etkililiğinin Değerlendirilmesi“):

“Doğruluk Payı ve teyit.org’un yanı sıra, Türkiye menşeli doğrulama platformları arasında Yalansavar, Malumatfuruş, Evrim Ağacı ve benzer başka platformlar da bulunmaktadır.” “Malumatfuruş ise 2009 yılında faaliyete geçen Muhtesip.com girişiminin devamı olarak 2015’ten itibaren faaliyet göstermeye devam eden ve esas olarak köşe yazarlarını ve sosyal medya paylaşımlarını inceleyerek yanlış olduğunu tespit ettikleri bilgilerin doğrularını yayımlayan bir girişimdir”

***

Nurettin Güz & Hayrullah Yanık (“Toplumsal Sorumluluk Yaklaşımı ve Güven Bağlamında Medya ve Kamuoyu Araştırmaları Arasındaki İlişki”):

“İnternet ve sosyal medyanın yoğun kullanımına rağmen geleneksel medya daha güvenilir bulunurken (Kuyucu, 2018: 553), özellikle sosyal medyadaki yalan/sahte haberler yeni medyanın güven düzeyini düşürmekte, bunu ilişkin kontrol mekanizmalarına ihtiyaç duyulmaktadır (Şener, 2018: 351, 366-368). Türkiye’de “Doğruluk Payı”, “Yalansavar”, “teyit.org” ve “Malumatfuruş” gibi haber doğrulama siteleri bu ihtiyıacın sonucunda oluşmuştur (Yegen, 2018: 116-117).”

***

Ekşi Sözlük’ten Zhang:

“muhtesip’in devamı mahiyetinde, gazetecilerin köşe yazılarında yaptıkları bilgi hatalarını deşifre etmek maksadıyla tesis edilmiş internet sitesi”

***

Ekşi Sözlük’ten Aruzheceserbest:

“Bir süredir takip ettiğim doğrulama/yalanlama girişimi. kendilerini takip ettikten sonra sosyal medyada dolaşan haberlere, fotoğraflara, cümlelere şüpheyle yaklaşır oldum. iyi de oldu. sosyal medyanın nasıl çöp bir ortamı olduğunu sürekli kanıtlıyorlar.

en sevdiğim özellikleri ise kullandıkları haber dilindeki dikkat ve özen. aynı zamanda haberi yaparken yanlış bilgiyi yayanları da etiketleyerek söz hakkı tanıyorlar. günceli de şehir efsanesine dönüşmüş geçmiş yanlışları da haberleştiriyorlar.”

***

Ekşi Sözlük’ten Yilansi Fare:

“Köşe yazarlarını … etmek için programlanmış bir websitesi”

***

Ekşi Sözlük’ten Kifayetsizkelimeler:

“G20, antalya liderler zirvesi ve köşe yazarlarımız başlığı altında; “bilgi” sahibi, yazınca “yazar” olduklarını zanneden, kaptıkları köşelerden martaval okumayı marifet sayan “ustalara” ders vermişlerdir”

***

Ekşi Sözlük’ten kamu mali:

“Meydanı boş zanneden “kimi” yazarların bilerek veya değil yaptıkları hatalara, üzeri örtülen gerçeklere, manipülasyonlara, hasılı “satır aralarına” odaklanan ismiyle müsemma eşsiz bir site. ayrıca köşe yazarı zabıtası benzetmesi de cuk oturmuş. bilhassa şu devirde takip edilesi”

***

Ekşi Sözlük’ten savtekin:

“Teyit.org’un köşe yazılarını didikleyen hâli. nasıl ki teyit.org medyada yer alan, yer yer fısıltı gazetesinin dedikodularını kaynaklarıyla yalanlıyorsa, bu site de köşe yazılarında yer alan, yazarların yaptıkları, yanlışları kaynağını belirterek gösteriyor. internet çöplüğünde hata didikleme aracı (köşe yazıları için).”

***

Youread’ten amillians:

“Diğer adıyla ‘Köşe yazarı yanlışlama girişimi’, Türkiye’nin belki de ilk ‘fact-checking’ internet sitesi olarak faaliyet gösteren oluşum. Amaçlarını şöyle açıklamışlar: Maalesef köşe yazıları uzunca bir süredir, yanlış bilginin yayılmasında önemli bir aracı haline geldi. Bu nedenle, köşe yazarlarının yazılarındaki hataları, gafları, yanlışları, hurafeleri, şehir efsanelerini, atlanan gerçekleri, yanlış yönlendirmeleri ortaya koymayı; dolayısıyla dezenformasyon ile mücadeleyi amaçlıyoruz.”

***

Gelecekburdanet/İlham:

“Türkiye’de bu konuda iyi işler yapan teyit org, malumatfuruş, yalansavar gibi platformlar var, yine de bu uygulama yaygınlaşana kadar manipülasyondan kaçınmak için bu hesapları takibe almanızı öneririm.”

***

Luzumsuzadam:

“Malumatfuruş – Burası da Teyit.org ve Doğruluk Payı gibi ama onların köşe yazarı inceleyen versiyonu. Okuduğunuzda göklere çıkarılan nice ismin ne kadar kepaze olduğunu görebilirsiniz.”

***

Merhan Gezgör:

“En acısı da şu felaket günlerinde, konusunda uzman prof.ler adına açılmış, son derece sorumsuzlukla “bilgi” paylaşan sahte hesaplar😖 ve tüm bunlarla mücadele etmeye çalışan @teyitorg @malumatfurusorg @DogruluguNe @dogrulukpayicom gibi gerçeğin peşinde koşan platformlar var.

***

Selma Kara (Kayseri Gündem Köşe Yazarı):

“Doğrulama” kavramı işte bu internet teknolojisi ile gazetecilik pratiklerinin birleşmesinden sonra zorunlu olarak hayatımıza giren kavramlardan biri. Doğrulama yapan kuruluşlar arasında Türkiye’de en çok bilineni teyit.org ki, son zamanlarda bir de malûmatfuruş var; doğruluk payı da bu mecraların önde gelenlerinden biri…”

***

Mustafa Nesim Sevinç (Gazete İstasyon Köşe Yazarı):

“Yeter sayıda olmamakla birlikte Türkiye’de de ciddi anlamda faaliyet gösteren doğruluk kontrol merkezleri bulunmaktadır. Doğruluk kontrolü yapan oluşumları şöyle sıralayabilmek mümkündür: Teyit.org, Doğruluk Payı, Malumatfuruş, Fact-checking Turkey. Bu oluşumlar birbirlerinden farklı doğrulama konuları üzerine eğilmişlerdir. Teyit.org özellikle sosyal medyada yaygınlaşan şüpheli haberler üzerine yoğunlaşmaktadır. Doğruluk Payı, siyasetçilerin konuşmalarını doğrulukları açısından analiz etmektedir. Malumatfuruş, köşe yazarlarının üretmiş oldukları içerikleri doğruluklarını araştırmaktadır.”

***

İrem Uludağ (Neverge):

“Malumatfuruş daha çok köşe yazarı yanlışlama üzerine kurulan bir girişim. Malumatfuruş; yanlışını fark etse dahi bunun doğrusunu paylaşmayan ve yanlış haber yapmaya devam eden, manipülasyon yöntemi ile halkı uyuşturmaktan utanmayan köşe yazarlarını, yanlış yönlendirmeleri, gafları vs ifşa etmeyi hedef alan gönüllü bir oluşum. Arkasında ise Teyit veya Doğruluk Payı gibi kalabalık bir ekip de yok üstelik. Genellikle gazete tirajlarını veya yazarın popülerliği kriterini göz önüne alarak inceleme yapıyorlar ve hedef alınan yazarı herhangi bir ön yargı altında olmadan değerlendiriyorlar. Teyit.org gibi Malumatfuruş’a da ihbarda bulunabiliyorsunuz.”

***

Mehmet Adbay (“Nedir bu Fact-Checking?”):

“İnternette önümüze düşen her olayda ona buna sallamayıp, her fotoğrafa inanmayıp, hakaret ve nefreti yaymayı bırakıp az sabrederek, doğruyu arayarak, sakin kalmaya çalışarak ve en önemlisi acele etmeyerek bu toz bulutunu dağıtabiliriz. Malumatfuruş’un da dediği gibi #yavaşsosyalmedya

Son olarak bu konuda emek veren yerli girişimlere yer vermek ve teşekkür etmek istiyorum. İyi ki varsınız. .

Malumatfuruş: https://twitter.com/malumatfurusorg …”

***

Twitter’dan okn_krdmn:

“Köşe yazarlarının zırvalıklarını yayınlayan bu site takip edilesi.”

***

Twitter’dan Yasin Perçin:

Bu insanların verdiği emeği ve bakış açısını taktir etmedikçe, ülkeden beklentim sıfır”

***

Twitter’dan Ersin Gözcü:

“Böyle siteleri ve yazıları çok severim. Doğrusunu öğrenin Doğruyu yayın.

***

Twitter’dan FaKaT:

“Herhangi bir gazetecinin herhangi bir yazısını okumadan yada okuduktan sonra @malumat_furus adresini kontrol etmekte fayda vardır. Emeğe teşekkür.”

***