Malumatfuruş Hakkında

Malumatfuruş Nedir? Kimdir? Neyi Amaçlamaktadır?

Malumatfuruş“, köşe yazarı zabıtası “Muhtesip.com” kültüründen esinlenen bir amatör  “köşe yazarı yanlışlama” girişimidir.

İşkembe-i kübrasına güvenerek bol keseden sallayan, bilmeyen, bilmediği hâlde aslını araştırıp doğrusunu öğrenme zahmetine girmeyen köşe yazarlarından haz etmeyenlerin ortak adresidir “Malumatfuruş”.

“Malumatfuruş”, okuyucularına yalan yanlış bilgi yutturmaktan ya da manipüle etmekten utanmayan köşe yazarlarından ise haz etmez (Tabiki bu noktada gazetelerin yayın yönetmenlerini ve ilgili kontrol görevlilerini de anmamak olmaz). Yanlışlarını kendi köşelerinde okurlarından özür dileyerek düzeltmeyenlerden ise asla.

Malumatfuruş, “nesnel” hatalara, gaflara, atlanılan gerçeklere, yanlış yönlendirmelere odaklanmaktadır.

Yayımlanan köşe yazıları, rassal şekilde belirlenmekte olup, herhangi bir önyargı ya da tutum bu noktada belirleyici değildir. Ancak unutulmamalıdır ki, gazete tirajları ve yazarın popülerliği yazı inceleme hususunda etkili olabilmektedir. .

E-posta , sosyal medya hesapları (TwitterFacebook)  ya da internet sitesinin “İrtibat” sayfasındaki iletişim formu aracılığıyla temasa geçerek tespit ettiğiniz hususları aktarabilirsiniz.

Şimdi ifşa zamanı…

 

Malumatfuruşun Anlamı Nedir? Malumatfuruş Ne Demek?

TDK’ya göre malumatfuruş, Arapça ve Farsça karışımı bir sıfat olup, “bilgiçlik taslayan” anlamına gelmektedir.

malumatfurus

Lugat365’e göre malumatfuruşun anlamı ise şu şekilde:

Malumatfuruş Hakkında Yazılı/Görsel/Sosyal Medyadan Yorumlar

Journo.com.tr: ‘Köşe yazarı yanlışlama girişimi’ Malumatfuruş’a göre Türkiye’de köşe yazılarının kalitesi kesinlikle uluslararası standartlarda değil. Basın sektöründe fikrî namus ve sorumluluk, iş ahlâkı, basın etiği serbest düşüşte. Köşe yazarları her gün yüksek perdeden atıp tutuyor, bize ne düşünmemiz gerektiğini söylüyor. Bir kısmı siyaset sahnesine bir kısmı yönetici koltuklarına o köşeler sayesinde çıkıyor. Ancak bir süredir köşecilerin keyfi kaçık. Çünkü artık yazılarını denetleyen bir organizasyon var: Malumatfuruş. Malumatfuruş, ele aldığı köşe yazılarını derinlemesine inceliyor ve yazarların hatalarını bir bir ortaya döküyor. Niyetlerinin “Yanlış bilgiye ve yayıncısına dair sanal dünyaya bir iz düşmek” olduğunu söyleyen ekiple konuştuk.”

***

Qoshe: Artık köşe yazarları bir yazıyı yazmadan önce birkaç kez daha düşünmeli.. Yeterince araştırma yapmadan, gelişigüzel yazılmış, sırf kitle arzusuyla yanıp tutuşan yazarların korkulu rüyası malumatfuruş eleştirel yazılarıyla qoshe’nin kalbinde tahtına oturdu. Yandaş, muhalif, sağcı, solcu farketmeden herkesi eleştirebilen özgür ve dik bir duruşa sahip. Herkeslerden kendisini ayıran en önemli özelliği bizce. Bu oluşumun, kendileri kontrol bile etmeden, stajyerlere, çalışanlara, danışmanlara yazdırılan köşe yazılarının sonunu getirmesini umuyoruz.

***

İsmail Hakkı Polat: Yeni medya ile birlikte baş gösteren bilgi kirliliğini azaltmak ve gelişmeleri nesnel kriterler çerçevesinde doğrulamak misyonuyla yola çıkan bu oluşumların yaşaması ve bağımsızlıklarını koruması için de kitlesel fonlama gibi yeni kuşak gelir modelleri kullanılabilir. Bizdeki muhtesip.com (yeni adı Malumatfuruş), teyit.org, Dijital Haklar, Doğruluk Payı gibi sitelere bu alandaki yerli örnekler olarak göz atmanızı öneririm. Anlaşılan o ki, bu tarz oluşumlar ülkemizde ve dünyada yeni dönemin yükselen yıldızları olacak.

***

Murat Muratoğlu (Sözcü Gazetesi Köşe Yazarı): “Bu Malumatfuruş takip edilmeli… yanlışları bilmek isteyenler için ideal… Her atılıp tutulana inanmak istemiyorsanız bire bir…”

***

Sarphan Uzunoğlu (Journo.com.tr Yazarı): Türkiye’de ise teyit.org, Doğruluk Payı ve Malumatfuruş gibi platformlar bu konuda dijital alanda kısıtlı ama inançlı bir mücadele sürdürüyorlar. Bu platformların etki alanları da yazık ki çoğunlukla Twitter’la ve “okuryazar seküler kesimlerle” sınırlı gibi görünüyor. Bu tür doğrulama platformlarının etkisi tartışılmaz. Teyit’ten, Doğruluk Payı ya da Malumatfuruş’tan doğrulama aktivistleriyle karşılaştığınızda verilen emeğin değerini ve niteliğini daha iyi anlama fırsatı buluyorsunuz; hatta Türkiye’de alana sivil toplumun yeterince yatırım yapmamış olmasını, özellikle de büyük haber odalarının yalanla mücadele birimleri kurmamış olmalarını fazlasıyla garipsiyorsunuz. Tabii bu bir anlık naifliğiniz oluyor.

***

Mehmet Atakan Foça (Teyit.org Editörü): Gerçeklik-sonrasını yaşadığımız, yalanın ayıplanmadığı, yalan söyleyenin foyası ortaya çıktığında yüzünün kızarmadığı böyle bir dönemde, fact-checking ve doğrulama yapan kuruluşlara olan ihtiyacın her halükarda artacağı düşüncesindeyim. Türkiye’de Doğruluk Payı, Malumatfuruş, Yalansavar ve teyit.org gibi yapıların verdikleri mücadelenin de kısa vadede sonuç alınabilecek birşey olmadığını düşünüyorum. Doğru bilginin önemli olduğu inancını ve gerçeklere her zaman herkesin bir gün ihtiyacı olacağı bilincini kazandırabilmek için önümüzde çok uzun bir yol var.

***

Baybars Örsek (Doğruluk Payı Kurucusu): “Dünyadaki doğruluk kontrolü çalışmalarının çatı organizasyonu olan Uluslararası Doğruluk Kontrolü Ağı (International Fact-Checking Network) Danışma Kurulunda Washington Post, Politifact gibi kurumlarla birlikte temsil edilen Doğruluk Payı ve ağın üyelerinden biri olan teyit.org gibi kurumlar bu alanda Türkiye’nin en üst seviyede temsil edilmesini sağlıyor. Evrim Ağacı, Yalansavar, Malumatfuruş ve daha bir çok oluşumun da bu alanda gittikçe kuvvetlenerek Türkiye’nin dünyada doğruluk kontrolü çalışmaları arasında nitelik ve nicelik anlamında öne çıkmasını ve bu gazetecilik pratiğinin ülkemizde daha da güçlenmesini sağlayacaktır.”

***

Serdar Başeğmez (Yalansavar Ekip Üyesi): “Bu siteyi yeni öğrendiğim için hayıflanıyorum. Çok bilinmediğini görüyorum daha da üzülüyorum. İzleyiniz, okuyunuz

***

Semih Sönmez (Dunyahalleri.com Yazarı): “Günümüzde, özellikle sosyal medya kanalları aracılığıyla yalan haberler hızla yayılabiliyor. Bu tarz haberleri tespit etmek ve kamuoyuna doğru bilgi sunmak için çalışan Teyit.org, Yalansavar, Malumatfuruş ve Doğruluk Payı gibi organizasyonlar, şüpheli haberler hakkında daha sağlıklı bilgiler edinmenizi sağlayabilir. Siz de bu tarz sitelerin takip ettiği metodolojiyi izleyerek, internette karşılaştığınız haberlerin doğruluğunu kontrol edebilirsiniz. Neredeyse her iki kişiden birinin her hafta yalan haberlerle karşılaştığı ülkemizde, sosyal medyada gördüğünüz her şeye inanmamakta fayda var.”

***

Nihal Kocabay Şener (Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları E-Dergisi): “Uluslararası haber organizasyonlarında yukarıda belirtilen girişimler olurken Türkiye’de ana akım olarak tanımlanabilecek olan medyanın ‘yalan haber’ sorunsalına ilişkin girişimleri bulunmamaktadır. Türkiye’de üniversiteler ya da sivil toplum kuruluşları tarafından yürütülen doğruluk kontrol merkezleri oluşturulmuştur. Doğruluk Payı, Malumatfuruş, Teyit.org bunların arasında yer almaktadır. Bu çalışma, kurumsal medya organizasyonlarının aldığı önlemler üzerine yoğunlaştığı için doğruluk kontrol merkezlerinin çalışmaları incelenmemiştir.”

***

Mehmet Taşnikli: “”Büyük veri” dünyasında, kaçınılmaz olarak bütün veriler doğru değil. Hatta internetin ve sosyal medyanın fırsatlarını “algı yaratmak” için kullananlar artıyor. Dolayısıyla soru bu; “hangisinin doğru olduğunu nasıl anlayacağız”. İşte bu nedenle artık gerçekleri ayıran siteler geliyor. Ülkemizde MalumatFurus.org köşe yazarlarının yazıları için bu tür bir fonksiyon üstleniyor. ABD’de ise Snopes.com isimli bir siteden bahsedebiliriz. ”

***

Prof. Dr. Ruhdan Uzun (Yeni Medya Çalışmaları 3. Ulusal Kongre Kitabı): “Doğrulama platformları çevrimiçi ortamda dolaşan sahte ya da yanlış enformasyonu olguları kontrol ederek doğrulayan web siteleridir. Kuşku uyandıran haberlerin doğruluğunu teyit etmeyi ve kamuoyunu bilgilendirmeyi amaçlamaktadırlar. Türkiye’de teyit.org, dogrulukpayı.com ve malumatfuruş.com gibi platformlar enformasyonun doğruluğu için mücadele etmektedirler. Doğruluk Payı, siyasetçilerin demeçlerini günlük olarak takip edip, bu demeçlerin doğruluğunu kamuya açık kaynaklardan kontrol etmektedir. Malumatfuruş, köşe yazarlarını takip ederek yazılarındaki yalan, yanlış enformasyonu ifşa etmektedir. Teyit.org ise kuşkulu haberleri inceleyen bir doğrulama platformudur. Site, “birincil haber kaynağı olarak interneti kullanan yurttaşların ve sivil toplum örgütlerinin çevrimiçi platformlarda doğru bilgiye ulaşmasını sağlamayı, eleştirel düşünme alışkanlığını ve doğru bilgiye ulaşma bilincini kazandırmayı” amaçlamaktadır.”

***

Fatih Güner (Journo.com.tr Yazarı): “Medyayı düzeltmenin medya sermayesinden başlamak olduğunu düşününce, yolların kapalı olduğunu rahatlıkla görebiliriz. Öyleyse doğrulama sorumluluğunun objektif kurumlarda olması gerekiyor. teyit.org, dogrulukpayi.com, evrimagaci.org, malumatfurus.org gibi kurumların her biri farklı dikeylerde sorumluluk alıyor da olsalar, karşılarında sermaye ve kitle anlamında çok büyük bir organize yapı olduğundan dolayı güçsüzler.”

***

Ceren Yeğen (“Doğru Haber Alma Hakkı ve Sosyal Medya Dezenformasyonunu Doğruluk Payı ve Yalansavar ile Tartışmak”, Erciyes İletişim Dergisi): “Türkiye’de fact-checking bağlamında faaliyet gösteren bir diğer girişim de “Malumatfuruş”tur. Malumatfuruş, 2010-2015 yılları arasında Türkiye’nin belki de ilk fact-checking girişimi olduğu iddia edilen ve kendisini “köşe yazarı zabıtası” olarak niteleyen “Muhtesip” adlı köşe yazarı yanlışlama web sitesinin devamı niteliğindedir. Kendini “amatör köşe yazarı yanlışlama girişimi” şeklinde tanımlayan Malumatfuruş, oldukça mütevazî bir kadro ile herhangi bir kâr amacı gütmeksizin faaliyetlerini sürdürmektedir (Kişisel Görüşme/Malumatfuruş Ekibi). Malumatfuruş sitesindeki hakkında kısmında, “İşkembe-i kübrasına güvenerek bol keseden sallayan, bilmeyen, bilmediği hâlde aslını araştırıp doğrusunu öğrenme zahmetine girmeyen köşe yazarlarından haz etmeyenlerin ortak adresidir Malumatfuruş” diyerek dezenformasyon karşıtlığını şöyle ifade etmekte: “Malumatfuruş, okuyucularına yalan yanlış bilgi yutturmaktan ya da manipüle etmekten utanmayan köşe yazarlarından ise haz etmez (Tabiki bu noktada gazetelerin yayın yönetmenlerini ve ilgili kontrol görevlilerini de anmamak olmaz). Yanlışlarını kendi köşelerinde okurlarından özür dileyerek düzeltmeyenlerden ise asla.” (http://www.malumatfurus.org, 2017). Köşe yazarlarının yazılarındaki hata, gaf ve yanlışları ortaya koymayı, dolayısıyla dezenformasyonu karşısına almayı amaçlayan Malumatfuruş, köşe yazılarındaki “nesnel hatalar, gaflar, atlanılan gerçekler ve yanlış yönlendirmelere” odaklandığını söylemektedir. Yayımlanan köşe yazılarının rassal şekilde belirlendiğinin, bu bağlamda bir önyargı veya tutumun söz konusu olmadığının altını çizen Malumatfuruş, TDK’ya göre Arapça ve Farsça karışımlı bir sıfat olan isminin anlamının, “bilgiçlik taslayan” olduğunu belirtmektedir. Malumatfuruş’un resmi internet sitesi www.malumatfurus. org, e-posta adresi ise malumatfurus06@gmail.com’dur. Twitter adresi www. twitter.com/malumat_furus, Facebook adresi ise https://www.facebook.com/ malumatfurus06 şeklindedir. Malumatfuruş, kullanıcılarca tespit edilen hususların, kendilerine e-posta ya da site üzerindeki form aracılığıyla ulaştırılabileceğini de ifade etmektedir (http://www.malumatfurus.org, 2017).  …   Çalışmada incelenen Doğruluk Payı ve Yalansavar gibi, diğer doğrulama organizasyonları olan teyit.org ve Malumatfuruş da kendisini organizasyon yerine, “girişim” ifadesi ile tanımlamaktadır.”

***

Ekşisözlük’ten Zhang: “muhtesip’in devamı mahiyetinde, gazetecilerin köşe yazılarında yaptıkları bilgi hatalarını deşifre etmek maksadıyla tesis edilmiş internet sitesi”

***

Ekşisözlük’ten Yilansi Fare: “köşe yazarlarını … etmek için programlanmış bir websitesi”

***

Ekşisözlük’ten Kifayetsizkelimeler: “g20, antalya liderler zirvesi ve köşe yazarlarımız başlığı altında; “bilgi” sahibi, yazınca “yazar” olduklarını zanneden, kaptıkları köşelerden martaval okumayı marifet sayan “ustalara” ders vermişlerdir”

***

Ekşisözlük’ten kamu mali: “meydanı boş zanneden “kimi” yazarların bilerek veya değil yaptıkları hatalara, üzeri örtülen gerçeklere, manipülasyonlara, hasılı “satır aralarına” odaklanan ismiyle müsemma eşsiz bir site. ayrıca köşe yazarı zabıtası benzetmesi de cuk oturmuş. bilhassa şu devirde takip edilesi”

***

Ekşisözlük’ten Sudanlı Zenci Musa: “internet sitelerinin hakkında bölümü ile kendini tanıtan girişim”

***

Ekşisözlük’ten savtekin: “teyit.org’un köşe yazılarını didikleyen hâli. nasıl ki teyit.org medyada yer alan, yer yer fısıltı gazetesinin dedikodularını kaynaklarıyla yalanlıyorsa, bu site de köşe yazılarında yer alan, yazarların yaptıkları, yanlışları kaynağını belirterek gösteriyor. internet çöplüğünde hata didikleme aracı (köşe yazıları için).”

***

Youread’ten amillians: “diğer adıyla ‘Köşe yazarı yanlışlama girişimi’, Türkiye’nin belki de ilk ‘fact-checking’ internet sitesi olarak faaliyet gösteren oluşum. amaçlarını şöyle açıklamışlar: Maalesef köşe yazıları uzunca bir süredir, yanlış bilginin yayılmasında önemli bir aracı haline geldi. Bu nedenle, köşe yazarlarının yazılarındaki hataları, gafları, yanlışları, hurafeleri, şehir efsanelerini, atlanan gerçekleri, yanlış yönlendirmeleri ortaya koymayı; dolayısıyla dezenformasyon ile mücadeleyi amaçlıyoruz.”

***

Twitter’dan okn_krdmn: “Köşe yazarlarının zırvalıklarını yayınlayan bu site takip edilesi.”

***

Twitter’dan Yasin Perçin: “ Bu insanların verdiği emeği ve bakış açısını taktir etmedikçe, ülkeden beklentim sıfır”

***