Videonun Padişah Vahdettin’in İstanbul’un Anahtarını İngiliz Komutana Teslim Ettiği Anı Gösterdiği İddiası

Videonun Padişah Vahdettin’i İstanbul’un Anahtarını Karşısında Selam Durduğu İngiliz Komutana Teslim Ederken Gösterdiği İddiası Sonradan Uydurulmuştur

Son Osmanlı Padişahı Vahdettin’in İstanbul’un anahtarını karşısında selam durduğu İngiliz Komutana teslim ettiğine dair video kaydı olduğu iddiası 2014 yılında internet ortamına yüklenen bir videonun yanlış anlamlar yüklenerek 2016 yılında oluşturulmuştur.

Video kaydı Padişah Vahdettin’in İngiliz Komutana İstanbul’un anahtarını teslim ettiği anı gösteremez. Çünkü İstanbul işgal edildiğinde VI. Mehmet (Vahdettin) padişah değildi. Ayrıca, 20. yüzyıl başlarında bir şehrin anahtarının bulunması ve bu anahtarın teslimi tarzı sembolik uygulama bulunmuyordu.

Videonun Padişah Vahdettin’in ABD’li General James G. Harbord’u karşıladığı ana ait olduğu iddiası ise doğrulanamıyor.

Tele1TV internet sitesi ve sosyal medya hesapları üzerinden yayılan bir iddiaya göre son Osmanlı Padişahı Vahdettin İstanbul’un anahtarını karşısında selam durduğu İngiliz Komutana teslim etmiş ve bu anlar kamerayla kaydedilmiştir:

Videonun Padişah Vahdettin’i İstanbul’un Anahtarını İngilizlere Teslim Ettiği Anı Gösterdiğini İddia Eden Paylaşım

 

Guamont Pathé‘nin arşivinden alındığı anlaşılan bahse konu video şu şekildedir:

Osmanlı İmparatorluğu’nun 36. ve son padişahı olan VI. Mehmet, bilinen adıyla Vahdettin’in (1861-1926) videonun ilk kısmında Yıldız Sarayı’ndan çıktığı görülüyor. İkinci kısmında ise VI. Mehmed’in nerede ve hangi binada tespit edilemeyen bir odada yabancı bir subay ve tercümanlık yaptığı anlaşılan 2 kişi ile birlikte yer aldığı görülüyor. Görüntü kaydının ikinci bölümündeki diğer kişilerin kimliği tespit edilememektedir.

Gaumont Pathé arşivinde de söz konusu videoda görülen 2 kişi için “2 Batılı” tanımlamasının yapıldığı, bahse konu askerlerin kimliğinin belirtilmediği ve bu görüşmeye ilişkin Pathé arşivinde başka bir kaydın yer almadığı görülmektedir.

Videonun açıklama bölümünde kullanılan ifadelerin Türkçe tercümesi ve aslı ise şöyledir:

“TÜRKİYE Sultanı (MAHOMET VI) sarayında. Açıklama: Sultan bir merdivene iner, ardından iki imam takip eder, selamlar ve arabaya biner. Sultan selamladığı başıyla selamladığı ve kendisini selamlayan 2 Batılıyı ağırlar. Muhatapları ile tartışır. Resmi görüşme.”

“Le Sultan de TURQUIE (MAHOMET VI) dans son palais. Descriptif : Le Sultan descend un escalier, il est suivi de deux religieux , il salue et monte en voiture. Le Sultan, une toque sur la tête salue, il reçoit deux occidentaux qui lui rendent son salut. Il discute avec ses interlocuteurs. Réunion officielle.”

Kayıtta VI. Mehmed ile görüşen kişi İngiliz komutan değil, Sözde Ermeni soykırımı hakkında hazırladığı ve adıyla anılan Harbord Raporu‘nu hazırlayan ABD Ordusu’nun kıdemli subayı James Guthrie Harbord (1866-1947) olduğu iddia edilmektedir. Tercümanlık yapan kişinin ise 1918-1920 Yıllarında Donanma Komutanlığı Yapan Arif Ahmet Paşa olduğu öne sürülmektedir.

James Harbord’ın resimleri ve ABD Ulusal Arşivleri’nin (US National Archives) Harbord Heyeti’nin Türkiye ziyaretine dair görüntüleri içeren video kaydı incelendiğinde video kaydında Padişah Vahdettin’in paketi verdiği kişinin General Harbord olamayacağı anlaşılmaktadır. General Harbord’ın 1919-20 yıllarında çene gamzesi bulunmaktaydı ve saçları yoktu. Daha da önemlisi, General Harbord İstanbul’u 1919 yılında ziyaret etmişti. Pathé arşivi bahse konu görüntünün 1920 yılından olduğunu belirtmektedir.

Kamuoyunda Amerika Heyeti olarak bilinen ve ABD Başkanı T.W. Wilson, Ohio’daki Oberline Koleji Müdürü Henry C. King ve yakın dostu Chicago’lu iş adamı Charles R. Crane’in yer aldığı heyet 3 Haziran 1919 tarihinde İstanbul’u ziyaret etmişti (Hasan Türker (2018). “İstanbul Basınında King-Crane Heyeti’nin Türkiye’deki Faaliyetleri ve Mandaterlik Tartışmaları (1919), Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, XVIII/Özel Sayı/Special Issue (2018), ss. 187-219). King – Crane Heyeti, bir başka tanımla Türkiye Mandaları Hakkında Beynelmilel Komisyonun Amerika Şubesi’nin bu ziyaretinden üç ay sonra 2 Eylül 1919’da Harbord Heyeti olarak bilinen ve resmi adı American Military Mission to Armenia (Ermenistan Amerikan Askeri Heyeti) olan 46 kişilik heyet İstanbul’u ziyaret etmiştir (Seçil Karal Akgün (2015). “Amerikan Kaynaklarından Kurtuluş Savaşı Başında Ermenilerle İlgili Gelişmeler”, Ermeni Araştırmaları, 13 2015, Sayı 50). ABD’li general James Harbord 20 Eylül 1919’da Mustafa Kemal ile Sivas’ta bir görüşme gerçekleştirmişti.

 

İstanbul’un İşgâli ve Kurtuluşu

İstanbul’un İtilaf kuvvetleri tarafından işgali birkaç safhada gerçekleşmiştir. İstanbul Mondros Ateşkes Antlaşması’nın 30 Ekim 1918’de imzalanmasının ardından 13 Kasım 1918 tarihinde İtilaf Devletleri tarafından fiilen işgâl edilmiştir. Fakat bu işgalin resmileşmesi ancak 16 Mart 1920’de, Paris’teki Sefirler konferansı esnasında söz konusu olmuştur. İşgâl kuvvetleri 16 Mart 1920 tarihinde Osmanlı parlamentosu olan Meclis-i Mebusan’ı dağıtmış ve İstanbul’un idaresini resmen kontrolleri altına almıştır. 1922 yılından sonra Ankara Hükumeti tarafından İstanbul’un işgalinin sona erdirilmesi için yaptığı baskı sonuç vermiştir.  24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan Antlaşması’nın imzalanmasının ardından Fransız ve İngiliz Generaller Charpy ve Harrington ile Ankara Hükumetini temsilen Selahaddin Âdil Paşa arasında Lozan Antlaşması’nın İstanbul’un Türk idaresine iadesini öngören maddesinin uygulanmasıyla ilgili 25 Ağustos 1923 tarihinde bir mutabakata varılmıştır. General Harington İstanbul’u 2 Ekim 1923 tarihinde Dolmabahçe Rıhtımında Selahattin Adil Paşa’ya bir törenle teslim etmiş ve yabancı kuvvetler aynı gün şehri terk etmiştir.

 

İstanbul İşgal Edildiğinde VI. Mehmet (Vahdettin) Padişah Değildi

İstanbul işgâl edildiğinde Osmanlı Padişahı V. Mehmed Reşad’dı (1844-1918). Padişah Vahdettin 3 Temmuz 1918 – 1 Kasım 1922 tarihleri arasında tahtta kalmıştır. İstanbul işgâl edildiğinde padişah olmayan Vahdettin’in İstanbul’un olmayan anahtarını İngilizlere teslim etmiş olması zaten beklenebilecek bir durum değildir. Eğer İstanbul’un anahtarı olsaydı, bu anahtarı teslim edecek kişi V. Mehmed olurdu.

İşgâl kuvvetlerinin 16 Mart 1920 tarihinde Osmanlı parlamentosu olan Meclis-i Mebusan dağıttıkları ve İstanbul’un idaresini de kontrolleri altına aldıkları resmî işgallerinde ise Vahdettin tahttadır.

İstanbul’un işgal komutanı İngiliz General Charles Harington Harington’dı. Eğer İstanbul’un bir anahtarı olsaydı ve Padişah Vahdettin bu anahtarı İngilizlere teslim edecek olsaydı, karşısında selâm durup İstanbul’un anahtarını teslim edeceği kişi Müttefik İşgal Kuvvetleri Kumandanı General Charles Harington Harington olurdu. Halbuki, bahse konu videoda selam verdiği ve elindeki paketi takdim ettiği şahıs General Harington değildir.

İstanbul Millî Mücadele sonunda Müttefik Kuvvetlerin elinden kurtulduğunda İstanbul’un anahtarının geri verilmesi gibi bir sembolik seramoni olmamıştı. General Harington İstanbul’u 2 Ekim 1923 tarihinde Selahattin Adil Paşa’ya teslim ettiğinde Dolmabahçe Rıhtımında düzenlenen törende anahtar değişimi yapılmamıştır.

Ayrıca, Sultan Vahdettin’in elinde tuttuğu ve karşısındaki yabancı subaya teslim ettiği şey iddia edildiği gibi sembolik bir anahtardan ziyade ne olduğu anlaşılamayan bir paket görünümüne sahiptir.

 

Padişah Vahdettin’in İstanbul’un Anahtarını Teslim Ettiği İddiası Sonradan Uydurulmuş

Anılan videoyu internete ilk yükleyen kişiyi araştırdığımızda karşımıza Özgür Sanal çıkıyor. Facebook sayfasına 10 Kasım 2014 tarihinde yüklediği videoya ilişkin Özgür Sanal’ın şu açıklamayı yaptığı görülüyor

“36 . Osmanlı devleti padişahı 6. Mehmet ( Vahdettin ) Amerikalı generali karşılarken sene 1920 burdaki kişiler . padişahın tam karşısındaki Amerikalı general J.Harbord yanındaki zat ise tercümanlık yapan 1918-1920 yılları arasında donanma komutanlığı yapan Ahmet Arif paşa . eşgal tespitinde bize yardımcı olan İclal hanıma ve Hilmi beye çok teşekkür ederim .Amerikalı general in bu toprakları ve padişahı ziyaret sebebi 1915 ermeni soykırımı iddalarını araştırma soruşturma .Amerikalı general 1919-1920 yılları arasında Elazığ. Erzurum .Mardin. Harput .Sivas bölgelerinde incelemelerde bulunmuş .soykırım iddalarını araştırmış . topladığı delillerle ermeni soykırımının aleyhine rapor düzenlemiştir .bu ziyaretlerin hepsinin film kaydı mevcuttur . bu kayıt. 6. Mehmet in en net film kaydıdır .film kaynağı Guamont pathe”

Bahse konu videonun 2015 Mayıs ayında “Sultan Vahdettin Han’ın en net görüntüsü” olduğu iddiasıyla Youtube’e yüklendiği ve bu yüklemenin 1 yıl sonrasında “Vahdettin’in İngilizlere İstanbul’un anahtarını temsil ettiği” anı gösterdiği yönünde paylaşımlara konu olmaya başladığı anlaşılmıştır. Video hakkındaki asılsız iddianın ilk defa Youtube’a 1 Haziran 2016 tarihinde “Son Padişah Vahdettin’in, 1453’de alınan İstanbul’un temsili anahtarını 1918’de İngiliz komutana teslim etme görüntüleri” notuyla yüklenen videoda ve “Vahdettin İngiliz subayına selam duruyor, ve kaçıyor” başlığıyla yüklenen videoda yer aldığı görülmektedir. Anılan videonun yine 1 Haziran 2016 günü Uludağ Sözlük’e “Vahdettin’in Atatürk İçin Çıkardığı İdam Kararı” başlığıyla yüklendiği anlaşılmıştır.

 

malumatfurus hakkında 881 makale
Köşe yazarları için yanlışlama girişimi. #Köşeyazarızabıtası

1 yorum

Yazı İçeriğiyle İlgili Yorum Yapmak İsterseniz Buyrunuz