Lev Nikolayeviç Tolstoy (1828-1910), sosyal medya platformlarında ve gazete köşelerinde kolay etkileşim kovalayan malumatfuruşların ilgi alanının merkezinde yer alan isimlerden.
Bu ilginin etkisiyle ünlü Rus yazar hakkında sıklıkla farklı anlatılar uydurulup etkileşim için paylaşılıyor.
Geçmişte Malumatfurus.org’da Tolstoy hakkında ortaya atılan birçok uydurma anlatı ve aforizmayı inceledik.
Bunlardan bazıları:
- Tolstoy’un Trenle İstanbul’a Gelirken Bulgaristan’da Öldüğü İddiası
- Tolstoy’un Bir Tren Garında Donarak Öldüğü İddiası
- Hastanede “Karın Öldü” Denilen Tolstoy’un Tepkisi Hakkındaki Uydurma Anekdot
- Tolstoy’un Eşinin (Kara Çarşafla) Görüldüğü Sanılan Fotoğraf
- Tolstoy’a Atfedilen “Tüm Muhteşem Hikâyeler İki Şekilde Başlar: Ya Bir İnsan Bir Yolculuğa Çıkar, Ya Da Şehre Bir Yabancı Gelir.” Sözü
- Tolstoy’un Romanını Bitirdiğinde “Anna Karenina Öldü” Sözleriyle Ağladığı HİKÂYEsi
- “Sevgiyi Gerçek Kılan Şey Mücadeledir. Sevdiklerini Kadere Bırakamazsın.” Sözünün Tolstoy’a Ait Olduğu İddiası
- Birbiriyle Karıştırılan “Tolstoy”lar
- Tolstoy’un Son Fotoğrafı Sanılan Görsel
- Tolstoy’a Göre Güçlü İnsanların 7 Özelliğini Yansıttığı Sanılan Liste
Tolstoy hakkındaki uydurmalardan birine son günlerde “Tolstoy’un kumarı bırakma sözünü tutamamasıyla ilgili anlatı”da şahit olduk.
|
Tolstoy’un Kumar Alışkanlığı Rus edebiyatının en önemli isimlerinden Lev Nikolayeviç Tolstoy, yalnızca edebî eserleriyle değil, gençlik yıllarında yaşadığı savurganlık, kumar tutkusu ve mali sıkıntılarıyla da dikkat çeken bir yaşam öyküsüne sahipti. Özellikle hayatının ilk dönemlerinde kart oyunlarına düşkün olan Tolstoy, zaman zaman yüksek meblağlar kaybederek ciddi borçların altına girdi. 1840’lı yılların sonlarında Kazan Üniversitesindeki eğitimini yarıda bırakan Tolstoy, ailesinden miras kalan Yasnaya Polyana malikanesinin yönetimini üstlendi. Ancak gençlik yıllarını Moskova ve Petersburg’daki sosyal hayat, eğlence, içki ve kumar arasında geçirmesi, mali durumunun giderek kötüleşmesine neden oldu. Kumar masalarında kaybettiği paralar nedeniyle borç senetleri imzaladı ve zaman zaman kardeşlerinden maddi yardım istemek zorunda kaldı. Tolstoy’un kumar alışkanlığının en dikkat çekici sonuçlarından biri, ailesinin geçmişi açısından büyük önem taşıyan Yasnaya Polyana’daki çocukluk evinin satılmasıydı. Kafkasya’da askerlik yaptığı dönemde, kumar borçlarının ödenebilmesi için malikanelerinin ana binası yaklaşık 5.000 ruble karşılığında elden çıkarıldı. Tolstoy’un oğlu Sergey Lvoviç Tolstoy, babasının anılarını aktardığı Reminiscences of Tolstoy adlı eserinde, evin kumar borçları nedeniyle satıldığını doğrulamıştı. Bununla birlikte satış kararının Tolstoy’un doğrudan talimatıyla mı verildiği konusunda kesin bir bilgi bulunmadığını da belirtmişti. Tolstoy’un kumar tutkusu Kafkasya’daki askerlik yıllarında da devam etti. 1852 yılında kardeşi Nikolay’a yazdığı bir mektupta, Stary Yurt’ta subaylarla kart oynarken iki gün içinde elindeki parayı ve kardeşinin kendisine verdiği yaklaşık 250 rubleyi kaybettiğini, ayrıca 500 rublelik borç senedi imzaladığını anlatmış ve bu davranışından duyduğu pişmanlığı açıkça dile getirmişti. Kumar alışkanlığı ilerleyen yıllarda da bütünüyle ortadan kalkmadı. 1862 yılında, dönemin tanınmış yayıncılarından Mihail Katkov ile bilardo oynarken 1.000 ruble kaybeden Tolstoy, borcunu ödeyebilmek için henüz tamamlamadığı Kazaklar (The Cossacks) adlı romanının yayın haklarını Katkov’a devretti. Eserin tamamlanmamış biçimde yayımlanması, Tolstoy’un edebî yaşamındaki ilginç olaylardan biri olarak kayıtlara geçti. Tolstoy, hayatının ilerleyen döneminde değişen düşüncelerinin etkisiyle gençliğinde sürdürdüğü yaşama tezat bir tutum sergiledi. Özellikle hayatının son dönemlerinde mülkiyeti, lüks tüketimi ve servet biriktirmeyi sorgulayan yazar, gençliğindeki savurganlığını da geride bırakmaya çalıştı. |
Kurgu anlatı şu şekilde özetlenebilir:
“Tolstoy, gençliğinde bir gece kumar masasında bütün servetini kaybetmesinin ardından sabaha karşı kendini Moskova Nehri’nin kıyısında bulmuş. Beş parasız ve kumar borçlarına boğulu hâlde nehrin buzlu sularına bakarken kendisine bu beladan kurtulması hâlinde bir daha asla kumar oynamayacağı, çalışacağı, ailesine sahip çıkacacağı ve hayatını düzene sokacağı sözünü vermiş. Ertesi gün eşi ve ailesi kendisine sahip borçlarını kapatmış. Tolstoy ise sözünü tutmayıp yeniden kumar oynamaya başlamış. Bu hâlini de İtiraflar’ında “İnsan, ölümün kıyısından döndüğünde verdiği sözleri, hayatın sıradan akışı içinde çabucak unutuyor. Çünkü tehlike geçtiğinde, zihin o sözleri bir borç değil, bir anlık korkunun ürünü olarak görüyor.” cümleleriyle aktarmış.”
Yapay zekâ dil modellerine yazdırıldığı ve yeniden yorumlatıldığı anlaşılan metinler sosyal medya platformlarında gerçekmiş gibi paylaşıldı.
Bu yöndeki örnekler:
“Tolstoy, gençliğinde bir gece kumar masasında bütün servetini kaybettiğinde, sabaha karşı kendini Moskova Nehri’nin kıyısında bulmuş. Cebinde tek kuruş yokmuş, borçları dağ gibiymiş. Nehrin buzlu sularına bakarken içinden şöyle geçirmiş: “Eğer bu beladan kurtulursam, bir daha asla kumar oynamayacağım. Her kuruşun hesabını tutacağım, çalışacağım, aileme sahip çıkacağım. Hayatımı baştan kuracağım.” O gece bir arkadaşı onu bulup eve götürmüş. Ertesi gün, karısı ona kızmak yerine sarılmış, babası borçlarını kapatmış. Tolstoy sözünü tutmuş mu? Tutmamış. Birkaç ay sonra yine aynı masada, yine aynı heyecanla kartları karıştırırken bulmuş kendini. Yıllar sonra “İtiraflar”da şöyle yazacaktı: “İnsan, ölümün kıyısından döndüğünde verdiği sözleri, hayatın sıradan akışı içinde çabucak unutuyor. Çünkü tehlike geçtiğinde, zihin o sözleri bir borç değil, bir anlık korkunun ürünü olarak görüyor.” İnsan, kendini yeniden inşa etme arzusunu hep büyük kırılmalara, ani uyanışlara, trajik eşiklere erteler. Oysa hayat, nehir gibi akıp giderken, en büyük sınav büyük felaketlerde değil, sıradan sabahlarda verilir. Kahvaltıda eşine ayıracağın iki dakika, işe giderken çocuğuna vereceğin bir öpücük, pencereden görünen gökyüzüne bakmak için harcayacağın bir saniye… Hepsi, “keşke”lerin sessiz mezarlığına dönüşmeden önce elimizde olan tek gerçek servettir. Tolstoy, hayatının sonunda, “İnsanların çoğu, hayatlarını değiştirmek için büyük bir felaket bekler,” diye yazmıştı. “Ama felaket gelip geçtiğinde, değişmeyi yine ertelerler. Çünkü asıl mesele, hayatın onlara ne verdiği değil, onların hayata ne kadarını geri Dostoyevski’nin kurşuna dizilmekten kurtulan adamı gibi, Tolstoy’un kumar masasından kalkan genci de aynı gerçeği fısıldar: İnsan, eline geçen ikinci şansı da ilkini harcadığı gibi harcar. Çünkü insanın en büyük yanılgısı, “yeni bir başlangıç” fikrinin kendisini değiştireceğine inanmasıdır. Oysa değişim, başlangıçlarda değil, alışkanlıkların sessizce tekrar ettiği sıradan günlerde saklıdır. Ve çoğu insan, o günleri fark etmeden tüketir.”
Tolstoy, gençliğinde bir gece kumar masasında bütün servetini kaybettiğinde, sabaha karşı kendini Moskova Nehri’nin kıyısında bulmuş. Cebinde tek kuruş yokmuş, borçları dağ gibiymiş. Nehrin buzlu sularına bakarken içinden şöyle geçirmiş: “Eğer bu beladan kurtulursam, bir daha
++— kareters (@terskaresi) November 13, 2026
Bu gönderiyi Instagram’da gör
Dostoyevski ile Tolstoy harmanlanıp bir hikâye uydurulmuş.
Paylaşılan metin, Lev Tolstoy’un biyografilerinde veya “İtiraflar” başta olmak üzere kendi eserlerinde yer almayan uydurma bir anlatı.
Tolstoy’un gençliğinde kumar oynayıp büyük borca girip Moskova Nehri kıyısında kumarı bırakma sözü verip bu sözü kısa süre içinde bozduğuna dair bir anlatım kendi eserlerinde geçmiyor.
Yukarıda belirtildiği üzere Tolstoy gençliğinde kumar oynamış, önemli ölçüde borca girmiş, ve hatta borçlarını ödemek için doğduğu evi satmak zorunda kalmıştı.
Ancak, sosyal medyada paylaşılan “nehir kenârında yemin” hikayesi gerçek bir olaya dayanmıyor.
Tolstoy’un babasının onun kumar borçlarını kapattığı iddiası da uydurma. 1828 doğumlu Lev Tolstoy’un babası Nikolay Tolstoy, 1837 yılında öldü. Babası öldüğünde Tolstoy 9 yaşındaydı.
Lev Tolstoy, 1862 yılında (Eylül 1862) Sofia Andreyevna Behrs ile evlendi. Tolstoy evlendiğinde 34, eşi Sofya ise 18 yaşındaydı. Yani hikâyedeki gençlik döneminde kumar borçları nedeniyle eşinin kendisine sahip çıkma kısmı da kurgu.






