Gökyüzünde bulutların üzerinde görülen denizanası benzeri kırmızı parıltı şeklindeki doğal oluşumların bazen komplo teorilerinin konusu olduğuna şahit oluyoruz.
Gökyüzünde nadiren görülen bir doğa olayı olan, 3-10 milisaniyelik elektrik boşalması sonucu oluşan kırmızımsı-turuncumsu renkteki parıltılar “peri yıldırımı” ya da “kızıl cin” (“red sprite”) olarakadlandırılıyor.
Red Sprite Fenomeninin Oluşumu
Bilim dünyasında “Geçici Işıklı Olaylar” (Transient Luminous Events – TLE) olarak adlandırılan doğa olaylarından biri olan “red sprite”, güçlü fırtınalar sırasında gökyüzünün üst katmanlarında ortaya çıkan kısa süreli ve kırmızı renkli ışık parlamalarıdır.
Özellikle yoğun yıldırım aktivitelerinin hemen ardından, bulutların çok daha üstünde —yaklaşık 50 – 90 kilometre yükseklikte— meydana gelmektedir.
Bu fenomenin oluşumu, temel olarak yıldırım ile üst atmosfer arasındaki elektriksel etkileşime dayanır. Şiddetli bir yıldırım çaktığında, bulut ile yer arasında büyük bir elektrik boşalması gerçekleşmektedir. Bu boşalma, sadece aşağıya doğru değil, aynı zamanda yukarıya doğru da güçlü bir elektrik alan oluşturur. İşte bu yukarı yönlü elektrik alan, atmosferin daha seyrek olduğu üst katmanlarda bulunan gaz moleküllerini etkilemektedir.
Özellikle azot molekülleri, bu güçlü elektrik alan nedeniyle uyarılır ve enerji seviyeleri yükselir. Moleküller eski hâllerine dönerken fazla enerjiyi ışık olarak yayar. Bu ışık çoğunlukla kırmızı tonlarında görülür. Bu yüzden bu olaya “red sprite” adı verilmiştir.
Red sprite’lar genellikle birkaç milisaniye sürer ve çoğu zaman çıplak gözle fark edilmesi zordur. Çoğunlukla hassas kameralar veya özel gözlem koşulları sayesinde tespit edilirler. Şekilleri ise sütun, ağaç dalları ya da denizanasını andıran karmaşık yapılarda olabilir.
Yüksek irtifada kısa süreli görülen deniz anasını andıran bu doğal fenomen birçok gözlemci tarafından görüntülendi.
Ege Denizi üzerinde Christos Doudoulakis tarafından kaydedilen fotoğraf:
