Yapay zekâ araçları geliştirilmeden önce photoshop gibi uygulamalarla Atatürk fotoğrafları dijital düzenleme ile paylaşılıyordu. Yapay zekâ araçlarının yaygınlaşmasıyla bu işlem daha da kolaylaştı.
Geçmişte, Atatürk’e ait olduğu iddiasıyla paylaşılan fotomontajların birçoğunu ele aldık. Bugün de gün geçtikçe sayısı artan yapay zekâ araçlarıyla üretilen Atatürk görsellerine dikkat çekmek istedik…
Atatürk’e ait gerçek bir fotoğraf olduğu iddiasıyla paylaşılan görselin yapay zekâ ürünü olup olmadığı nasıl tespit edilebilir?
Özellikle yapay zekâ araçlarının gelişmesiyle sosyal medyada viral olan sahte Atatürk fotoğrafların sayısında adeta patlama yaşandı.
Hayatı çok detaylı şekilde kadar kayıt altında olan Atatürk’ün fotoğrafları zaten kataloglanmıştır. Atatürk’ün yaşadığı dönemde kaydedilen fotoğrafları hâlihazırda güvenilir kaynaklarda kayıtlıdır.
Muteber bir yeni arşiv keşfedilmedikçe, bir anda ortaya atılan, Atatürk’ün yeni bir fotoğrafının keşfedildiği iddiasına şüpheyle yaklaşmak gerekiyor.
Sosyal medyada paylaşılan bir görsel;
– Resmî arşivlerde, tarih kitaplarında, veya güvenilir sitelerde yayınlanmamışsa,
– “Daha önce hiç görülmemiş bir Atatürk fotoğrafı” olduğu iddiasıyla aniden isimsiz bir sosyal medya hesabında zuhur ettiyse,
– Çok yüksek çözünürlüklü, adeta bugün çekilmiş gibi pürüzsüzse,
– Renkleri çok canlıysa, arka plan flu bırakılmış ve epik bir atmosfer yaratılmışsa,
– Yüz simetrisinde tuhaflıklar, göz, kulak veya parmaklarda bozulmalar, üniforma ya da kıyafet detaylarında (yanlış rozet, düğme, rütbe) gibi tarihsel hatalar, arka planda anlamsız nesneler varsa,
– 1920’li veya 1930’lu yıllarda olmaması gereken modern bir eşya, gözlük çerçevesi, mikrofon tipi veya saat kordon bulunuyorsa
– Atatürk’ün karakteristik kaş yapısı, elmacık kemikleri ve çene hatları gerçeğinden farklı, fazla estetikleştirilmişse,
– Atatürk’ün ilgili tarihte bulunduğu konumla eşleşmiyorsa
Gerek yeniden tarih yazımı / okuması gerekse Atatürk sevgisinde doz aşımı ile yapay zekâ araçlarıyla hazırlanan görseller gerçek gibi paylaşılabiliyor.
“1917 Karaköy İskelesi Kemal Atatürk İngiliz Kralına sadakatini ispatladı 90 derece eğildi“, “Görselde görülen kişiler: Eğilen kişi: Mustafa Kemal Atatürk Tekneden inen kişi: VIII. Edward Olayın gerçeği: Bu fotoğraf 1936’da Dolmabahçe Sarayı önünde İngiltere Kralı’nın Türkiye ziyareti sırasında çekildi” ya da “Kulun başı sadece secdede eğilmeli” gibi ifadelerle paylaşılan görsel şu şekilde:
Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü’nün 1918 yılında İstanbul’da İngiliz Kralı V. George’u karşıladığı ana ait olduğu uydurularak yapay zekâ aracıyla hazırlanan görsel kullanıldı.
Atatürk’ün silah arkadaşlarıyla millî formayı giyip futbol oynarken görüntülendiği iddiasıyla yapay zekâ ürünü görsel paylaşıldı.
Paylaşım örneği:
Filtre Yok (@FiltreYoktkb9): “Mustafa Kemal Atatürk’ün, ay-yıldızlı forma giyerek silah arkadaşlarıyla futbol oynadığı bir an. 🇹🇷”
Mustafa Kemal Atatürk’ün, ay-yıldızlı forma giyerek silah arkadaşlarıyla futbol oynadığı bir an. 🇹🇷 pic.twitter.com/pqKwG4YLu2
“Mustafa Kemal Atatürk, ay yıldızlı forma ile silah arkadaşlarıyla futbol karşılaşması sırasında” notuyla paylaşılan görsel için “Hiç çekilmemiş olan bu kare bir belge değildir; dönemin ruhuna dokunmak için yapılmış sanatsal bir hatırlama denemesidir.” açıklaması sunulmuş.
Yapay zekâ araçlarının geliştirilmesiyle erişilen kolaylığın etkisiyle bu tip görsellerin sayısında artış yaşandı.
Yapay zekâ aracıyla oluşturulan görsel, “Atatürk Dolmabahçe Sarayı’nda çocuklarla satranç oynarken” cümlesiyle gerçek bir fotoğrafmış gibi kullanıldı (Satranç tahtasındaki dizilim, üniformadaki apolet ve spolet uyumsuzluğu gibi detaylar dikkat çekiyor.).
Yapay zekâ aracıyla oluşturulan görsel, “Atatürk Dolmabahçe Sarayı’nda çocuklarla satranç oynarken” cümlesiyle gerçek bir fotoğrafmış gibi kullanılmış.
Satranç tahtasındaki dizilim, üniformadaki apolet ve spolet uyumsuzluğu gibi detaylar dikkat çekiyor. pic.twitter.com/aXJSTdhbal
Atatürk’ün çocukluğuna ait sanılarak sosyal medya platformlarında yaygın şekilde paylaşılan görsel yapay zekâ ürünü.
“Atatürk bugün yaşasaydı” gibi akıl yürütmelerde ya da tanınmış kişilerin fotoğraflarına yapılan Atatürk yakıştırmalarında da yapay zekâ uygulamalarına başvurulmuştu.
“100 yıl önce 6 Ekim 1926’da, Kayseri’de Mustafa Kemal Atatürk tarafından açılan Türkiye’nin ilk Uçak Fabrikası” notuyla yapay zekâ aracıyla hazırlanan görsel paylaşıldı.
Mustafa Kemal Atatürk’ü ata binerken gösteren görsel yapay zekâ uygulaması ile 271ey mahlaslı sosyal medya kullanıcısı tarafından hazırlandı.
Mustafa Kemal Atatürk’ü ata binerken gösteren görsel yapay zekâ uygulaması ile @271ey tarafından hazırlanmış. pic.twitter.com/jKGRpOjhKe
