Fotoğraftaki İlânın 1951 Yılında Menderes Döneminde (Ya Da 1962 Yılında) Yayımlanan Tekel Reklamına Ait Olduğu İddiası Doğru Değil, Görsel Aziz Nesin’in Çıkardığı Zübük Adlı Siyasî Mizah Gazetesinde Yayımlanan Kurgu Bir İlân
1951 ya da 1962 yılında Tekel tarafından yayımlandığı iddiasıyla paylaşılan bir görseli ele alacağız.
Tekel reklâmı sanılan bahse konu görsel şöyle:
Aziz Nesin’in Zübük Adlı Yayınında Yer Alan Ancak Tekel Reklamı Sanılan Görsel
“Bir yanında rakı”, “bir yanında şarap” yer alan eşeğin merkezinde yer aldığı ilânda şu ifadelerin yer aldığı görülmektedir:
“Vatandaş Yeşilay’a inanma!
İç bâde güzel sev vâr ise akl-u şuûrun!
Evde ne yerlerse yesinler ne ne umûrun
ÇEK KAFAYI, SÜR SAFAYI
Bir yanında RAKI Bir yanında ŞARAP
“Pekiy, bu eşek neden içmez?
Merkepliğinden mi? Estağfurullah…
Zavallı alışmamış da ondan.
İçse o bile adam olur.”
TEKEL İÇKİLERİNİ TERCİH EDİNİZ!
“Ne kadar içerseniz, devlet bütçesinin geliri o kadar artar.
Sonra o paralarla İmam Hatip Okulu ve cami yapılır.”
“Kim içerse Tekel rakısını,
O unutur geçim baskısını..”
Anılan görselin “Menderes Döneminde Tekel Reklam Afişi (1951) Afişte yazılanlara bakar mısınız..” notuyla sosyal medyada paylaşıldığına şahit oluyoruz:
Görselin Adnan Menderes döneminde 1951 yılından Tekel reklâmı olduğunu öne süren paylaşım
Görselin 1951 yılından Tekel reklâmı olduğunu öne süren paylaşım
Sanılanın aksine bu görsel Tekel tarafından yayımlanan bir reklâm / ilân değil.
Aziz Nesin tarafından 1962 yılında çıkarılan ve mizahî kurgu haberler yayımlayan “Zübük” adlı siyasî hiciv yayınının 1 Ekim 1962 tarihli 35. sayısında yer alan uydurma bir tekelreklamı.
“Ne kadar içerseniz devlet bütçesinin geliri o kadar artar. Sonra o paralarla İmam Hatip Okulu ve Cami yapılır.” gibi bir söylem de Nesin’in Tekel ürünlerinden alınan vergilere yönelik hicvini yansıtmaktadır.
Tekel reklamı sanılan görsel Aziz Nesin’in Zübük gazetesinin mizahi reklam servisinin ürünüydü (1 Ekim 1962 tarihli Zübük’ten ilgili sayfalar) (Görsel: TÜSTAV)
Nesin Yayınevi tarafından yürütülen Aziz Nesin Arşivi adlı sosyal medya hesabı da “Zübük Gazetesi reklam servisi gururla sunar! ‘Vatandaş! Yeşilay’a inanma, çek kafayı sür safayı!’ (1962)” ifadeleriyle bahse konu görseli paylaşmıştı.
Emin Nedret İşli, Tarih Dergi’de yayımlanan “Yar bana bir eğlence MEDET!” başlıklı yazısında Zübük’e ve bahse konu görsele şöyle değinmişti:
“Mesela 1962’de çıkardığı, Zübük gazetesi siyasetten sanata ve spora her alana el atar, her şeyle dalgasını geçerdi. Sloganı, “Ne sağcıyız ne solcu futbolcuyuz futbolcu” olan gazetenin tamamı asparagastı. Reklamları bile… “Vatandaş Yeşilay’a inanma, çek kafayı sür safayı” başlıklı sözde Tekel ilanının sonunda, “Ne kadar içerseniz, devlet bütçesinin geliri o kadar artar. Sonra o paralarla İmam Hatip Okulu ve cami yapılır” yazıyordu örneğin.”
Anılan ilân Aziz Nesin’in Zübük yayınına aldığı bir reklam sanıldığı için Tekel tarafından böyle bir reklâm verilmediğini, görselin kurgu olduğu tekrar vurgulamakta fayda var.
Görselin Tekel Reklamı Olduğunu Sanan Yazarlar
Medyasiyaset.com gibi sitelerde köşe yazıları yayımlanan Hüseyin Hakkı Kahveci, sosyal medya hesabından yaptığı bahse konu görseli “1951 yılında Menderes Başbakan. Ve Tekel içki reklamı ! GOMİKAZE…)))” notuyla Tekel reklâmı olduğunu sanarak paylaşmıştı.
