2025 yılı Temmuz ayında Cumhurbaşkanına Kara, Hava ve Deniz Kuvvetleri komutanların emeklilik yaşını 1’er yıl süreyle 72’ye kadar uzatma yetkisi verildi. Sadece 3 kuvvet komutanı için yapılan değişikliğin ardından, ülke genelinde emeklilik yaşının 72’ye çıkarılmasının gündemde olduğu iddiası dolaşıma sokuldu. Yetkililer tarafından yapılan bu yönde bir açıklama bulunmuyor.
Ülkemizde emeklilik yaşının 72’ye çıkarılmasının gündemde olduğu iddiası, sosyal medya platformlarında (Sözcü gazetesine atıfla) paylaşılmasının ardından büyük tepkiyle karşılandı.
“Mezarda emeklilik” olarak nitelenen iddiayı yeniden gündeme getiren paylaşım:
(dardayım mahlaslı lanuykumvar uzantılı X hesabı tarafından yönetilen ) Clicks (@clickshaber): “Türkiye’de emeklilik yaşının 72 olması gündemde. (Sözcü)”
Sosyal güvenlik sisteminin finansmanında yaşanan sıkıntılar, ortalama yaşam süresi beklentisinin ilerlemesi, istihdam piyasasındaki olumsuz trendler, demografik yapının tahsil edilen prim / aylık bağlama oranını düşürmesi, doğurganlığın azalması, kayıt dışı ekonominin ve istihdamın arzu edilen ölçüde azaltılamaması gibi faktörlerin etkisiyle emeklilik yaşının artmasının kaçınılmaz olduğu bazı uzmanlar tarafından vurgulanıyor.
Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla emeklilik kriterlerinin yeniden değerlendirilmesine dair çalışmalar da yürütülüyor.
Ancak, kamu otoritesinin emeklilik yaşının 72’ye çıkarılacağına dair bir açıklaması bulunmuyor (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından da emeklilik yaşının 72’ye çıkarılmasına yönelik bir çalışma yapıldığına dair de bir bilgi yok.).
Sözcü gazetesi internet sitesi tarandığında (tık tuzağı nevinden başlıklarla) özellikle Almanya ve Japonya gibi gelişmiş ekonomilerin emeklilik yaşını 70’e yükseltme planı yaptığına dair içeriklerin yayımlandığıgörülüyor.
Ancak Sözcü’nün ülkemizde emeklilik yaşının 72’ye çıkarılmasının gündemde olduğuna dair bir içeriğine rastlanamıyor.
Yanlış iddianın kökeninin 2025 yılında yürürlüğe konan, Türk Silahlı Kuvvetleri’nde (TSK) kuvvet komutanlarının görev sürelerinin Genelkurmay Başkanı’nda olduğu gibi 72 yaşına kadar uzatılabilmesinin önünü açan yasa değişikliğinin hatalı yorumuna dayandığı anlaşılıyor.
14 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren en düşük emekli maaşına ilişkin düzenlemelerin yer aldığı Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun‘la Kuvvet Komutanlığı’na atanan orgeneral-oramirallerin yaş haddi 67’ye yükseltildi, Kuvvet komutanları ile orgeneral-oramirallerin yaş haddini birer yıllık süre ile 72 yaşına kadar uzatmaya yönelik Cumhurbaşkanına yetki verildi.
Sadece TSK kuvvet komutanlarına yönelik yapılan düzenleme zaman içerisinde genele matuf bir değişiklik gibi algılanmış.
Resmî Gazete’de yayımlanan yıllık makroekonomik programlarda, emeklilik yaşının “doğuşta beklenen yaşam süresindeki artışa” uyumlu bir şekilde belirleneceği ve otomatik olarak ayarlama mekanizmasının geliştirilmeye çalışılacağına dair planlara yer veriliyor. Ancak bu tip planlarda emeklilik için yeni yaş sınırı açıkça zikredilmiyor.
Örneğin, 2025 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı‘nda “Sosyal Güvenlik Sistemi ve Finansmanı” başlığı altında “Sosyal güvenlik sisteminin kapsamının artırılması, daha adil ve etkin bir yapıya kavuşturulması ile uzun dönemli mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi” amacıyla bu yönde bir politika / tedbir geliştirilme planı şöyle aktarıldı:
Kişilerin daha çok istihdamda kalmasını teşvik eden, hakkaniyeti ve aktüeryal dengeyi önceleyen düzenlemeler hayata geçirilerek sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliği güçlendirilecektir. (Kalkınma Planı p.406)
Tedbir 406.3. Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin sağlanması amacıyla emeklilik kriterlerinin belirlenmesinde doğuşta beklenen yaşam süresi artışı ile uyumlu otomatik ayarlama mekanizmalarına ilişkin çalışmalar yapılacaktır.
Sorumlu/İşbirliği Yapılacak Kuruluşlar: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (S), Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, SGK
Yürütülecek Faaliyetler ve Projeler: 1. Doğuşta beklenen yaşam süresindeki artışa uyumlu olarak emeklilik yaşının belirlenmesi için otomatik ayarlama mekanizmalarına ilişkin çalışmalar yapılacaktır.
Her ekonomik programda rutin şekilde yer verilen, emeklilik yaşının doğuşta beklenen yaşam süresiyle uyumla hâle getirilmesine dair çalışma yapılacağına dair ifadeler, haber sitelerinde “bu durumun emeklilik yaşının önümüzdeki yıllarda yükselebileceğini gösterdiği” şeklinde yorumlandı.
Ülkemizde emeklilik yaşı ilk sigortalılık tarihi, çalışanın tabi olduğu sigorta statüsü (4A, 4B veya 4C), ödenen prim günü ve bazı geçiş hükümlerine göre değişiklik göstermektedir. 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar (EYT) için yaş şartı kaldırılmıştır. 8 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 arası sigortalılarda yaş şartı kadınlarda 58, erkeklerde 60’tır. 1 Mayıs 2008 sonrası sigortalı olanlar için emeklilik yaşı prim gününün tamamlandığı tarihe göre kademeli olarak artarak 65 yaşa kadar yükselmektedir.
Türkiye’deki mevcut emeklilik sistemi, tek bir emeklilik yaşı yerine sigorta başlangıç tarihine, cinsiyete ve prim ödeme koşullarına göre değişen kademeli bir yapıya sahiptir. Bu nedenle aynı yaşta olan iki kişi, farklı tarihlerde sigortalı oldukları için farklı yaşlarda emekli olabilmektedir.
1999 öncesinde sigortalı olanlarda emeklilik yaşı daha düşükken, bu tarihten sonra ülkelere göre emeklilik yaşı artış eğilimine paralel olarak kademeli şekilde yükseltildi.
Bugün yürürlükte olan sistemde 8 Eylül 1999 tarihinden önce sigortalı olanlar için farklı, bu tarihten sonra sigortalı olanlar için ise kademeli yaş şartları uygulanmaktadır. Ayrıca 3 Mart 2023’te yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle, gerekli sigortalılık süresi ve prim gününü tamamlayan 8 Eylül 1999 öncesi sigortalılar için yaş şartı kaldırılmıştır. Ancak prim günü ve sigortalılık süresi şartlarını henüz tamamlamayan çalışanlar emeklilik aylığı almaya hak kazanamaz. 8 Eylül 1999 öncesi girişi olanlar için yaş şartı olmaksızın 5000-5975 prim günü ve kadınlarda 20 yıl, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresidir. Buna karşılık 9 Eylül 1999 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar yaş koşuluna tabidir.
2008 yılında yürürlüğe giren sosyal güvenlik reformu kapsamında ilk kez sigortalı olan kişiler için temel emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60 olarak uygulanmaktadır. Ancak bu yaşlar sabit değildir. (1 Ekim 2008’den itibaren, 5510 sayılı Kanun kapsamında) Prim ödeme gün şartının tamamlandığı tarihe bağlı olarak 2036 yılından itibaren emeklilik yaşı kademeli biçimde yükselmekte ve 2048 yılı itibarıyla kadın ve erkek için 65 yaşta eşitlenmektedir. Dolayısıyla Türkiye’de “emeklilik yaşı 65’tir” ifadesi bugün herkes için geçerli değildir; bu yaş sınırı, belirli tarihlerden sonra emeklilik hakkı kazanacak sigortalılar için kademeli olarak uygulanacaktır.
Emeklilik yaş sistemi şöyle özetlenebilir:
1999 öncesi girişliler → yaş şartı yok, sadece prim/süre şartı
1999–2008 arası girişliler → kademeli yaş + prim şartı
2008 sonrası girişliler → kademeli olarak 65 yaşına çıkan bir sistem
Kişinin kendi durumuna göre (giriş tarihi, cinsiyet, statü (4/a, 4/b, 4/c) ve prim gün sayısı gibi detayların belirleyici olduğu) kesin emeklilik yaşını öğrenmesinin en sağlıklı yolu SGK’dan hizmet dökümünü alıp hesaplama yaptırmaktır. E-Devlet’ten “Normal Şartlarda Ne Zaman Emekli Olabilirim?” sayfasından sorgulama yapılabilir.
TÜİK tarafından 2023-2025 dönemindeki yıllık nüfuslar ve ölüm verileri kullanılarak yapılan hesaplamaya göre 2026 yılı Temmuz ayı itibarıyla Türkiye’de doğuşta beklenen yaşam süresi 78,5 yıldır.
Yeni doğmuş bir bireyin mevcut ölümlülük risklerine maruz kalması durumunda yaşaması beklenen ortalama yıl sayısı olarak tanımlanan “doğuşta beklenen yaşam süresi” Türkiye’de 2022-2024 döneminde 78,1 yıl iken 2023-2025 döneminde 78,5 yıla yükselmiştir.
Genel olarak kadınların erkeklerden 5,2 yıl daha uzun yaşadığı görülmektedir.
Türkiye’de 2022-2024 döneminde erkeklerde 75,5 yıl olan doğuşta beklenen yaşam süresi, 2023-2025 döneminde 75,9 yıl, kadınlarda ise 80,7 yıl iken 81,1 yıl oldu. Böylelikle erkekler ve kadınlar arasındaki doğuşta beklenen yaşam süresi farkı 5,2 yıl oldu.
