Bugün 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Zaferi’nin 111. yıl dönümü.

Canı pahasına vatanını savunan şehitlerimize Allah’tan rahmet diliyor, onları saygı ve minnetle anıyoruz.

18 Mart vesilesiyle, Çanakkale’de en çok şehit veren şehirlerimizle ilgili yanlış bir bilgiyi düzeltelim istedik.

 

Çanakkale’de en çok şehit veren 3 Osmanlı şehrinin sırasıyla Şam, Humus ve Bursa olduğu iddiası uyduruldu.

 

20:23 (@GizliArsiv2023):
“Çanakkale’de en çok şehit veren 3 Osmanlı şehri:
6000 şehit – Şam (Suriye)
4000 şehit – Humus (Suriye)
3400 şehit – Bursa
Osmanlı şehitlerinin kanıyla kazanılan bu vatanın en güzel yerlerine çökenler:
Selanikli Rumlar
Erivanlı Ermeniler
Tel Avivli Yahudiler”

 

 

Çanakkale’de en çok şehit veren ilin Bursa olduğu doğru. Ancak, iddia edilenin aksine en çok şehit veren 2 Osmanlı şehri Şam ve Humus değil.

Çanakkale Savaşı’nda verilen kayıpların büyük kısmı Bursa, Balıkesir, İstanbul, İzmir ve Denizli gibi cepheye en yakın illerden. 

Türkiye sınırları içinde olmayan yerleşim yerleri arasında en fazla şehit veren iller ise Halep, Şam, Kudüs, Gümülcine ve Bağdat olarak sıralanıyor. 

Çanakkale şehit listelerinde yapılan taramada Humus’tan bir şehidin yer almadığı görülüyor.

 

 

Çanakkale Savaşı Hakkında Paylaşılan Yanlış İddialar” başlıklı içeriğimizde Çanakkale kara ve deniz savaşlarıyla ilgili yanlış bilinen hususları derlemiştik.

Çanakkale Savaşı’nda 250 Bin Şehit Verildiği İddiası” başlıklı içeriğimizde de Genelkurmay kaynaklarına göre Çanakkale’de verilen şehit sayısının 57.263 olduğunu aktarmıştık.

 

canakkale-savasi-sehit-sayisi
Korgeneral Selahattin Çetiner’in “Çanakkale Savaşı Üzerine bir İnceleme” adlı kitabında yer alan Çanakkale’deki Beşinci Ordunun 25 Nisan 1915-9 Ocak 1916 tarihleri arasındaki kayıplarına ilişkin veriler

 

canakkale-sehit-sayisi
Kaynak: T.S.K tarihi, Osmanlı Devri, 1. Dünya Harbi İdari Faaliyetler ve Lojistik, Gnkur. Basımevi-1985 X. Cilt, ss: 657
Görsel: Bora Yavuzkaya

 

 

Çanakkale’de cephede şehit düşenler hakkında Milli Savunma Bakanlığı Arşiv Müdürlüğü tarafından yayımlanan “Çanakkale Şehitleri Listesi“nde, Milli Savunma Bakanlığı internet sitesindeki “Şehit Bilgi Kapısı” sayfasında ve Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı internet sitesindekiŞehidimi Bul” sayfasında yapılan tarama yapılabiliyor (Bu listelerin ve arşiv kayıtları üzerinde yapılan incelemelerin tüm iller için aynı verileri içermediğini, zaman içerisinde düzeltmelerle liste özelinde sayıların değişiklik gösterdiğini not etmekte fayda var.) (Söz konusu sayfalardan derlediğimiz verileri şu bağlantıdaki dosyada bir araya getirdik).

 

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı verilerine göre Çanakkale’de en çok şehit veren illerin sırasıyla Bursa (4082 şehit) ve Balıkesir (3472 şehit) olduğu görülüyor.

 

İl Şehit Sayısı
BURSA 4082
BALIKESİR 3472
KONYA 2846
KASTAMONU 2515
DENİZLİ 2398
MANİSA 2066
ANKARA 1925
İSTANBUL 1895
ÇANAKKALE 1885
İZMİR 1869
AYDIN 1851
AFYON 1848
KÜTAHYA 1482
ÇORUM 1389
SİNOP 1380
MERSİN 1371
ÇANKIRI 1288
BOLU 1247
ANTALYA 1207
BİLECİK 932
ESKİŞEHİR 920
ADANA 913
EDİRNE 905
KAYSERİ 902
UŞAK 856
MUĞLA 721
ISPARTA 717
NEVŞEHİR 648
YOZGAT 640
TEKİRDAĞ 636
BURDUR 616
ZONGULDAK 615
KOCAELİ 567
GAZİANTEP 516
NİĞDE 512
KARAMAN 492
KIRŞEHİR 478
SAKARYA 463
428
KIRKLARELİ 378
URFA 364
AKSARAY 317
ERZİNCAN 298
HATAY 293
KIRIKKALE 273
BARTIN 264
KAHRAMANMARAŞ 245
SİVAS 223
MALATYA 179
TRABZON 169
ELAZIĞ 160
GİRESUN 134
ERZURUM 121
RİZE 82
ORDU 77
BİTLİS 59
TOKAT 57
DİYARBAKIR 56
SAMSUN 55
AMASYA 42
GÜMÜŞHANE 42
SİİRT 40
VAN 36
TUNCELİ 26
BAYBURT 23
ADIYAMAN 12
ARTVİN 11
BİNGÖL 8
MARDİN 8
MUŞ 8
KARS 2
Toplam 55555

 

 

Milli Savunma Bakanlığı internet sitesindeki “Şehit Bilgi Kapısı” sayfasında yer alan listedeki illere şehit sayısı şöyle:

 

İl Şehit Sayısı
ADANA 657
ADIYAMAN 10
AFGANİSTAN 1
AFYONKARAHİSAR 1607
AKSARAY 285
AMASYA 25
ANKARA 1668
ANTALYA 1042
ARTVİN 1
AYDIN 1607
AYNAROZ 1
BAB 25
BAĞDAT 10
BALIKESİR 2711
BARTIN 266
BASRA 1
BATUM 5
BAYBURT 20
BERAT 4
BEYRUT 24
BİLECİK 763
BİNGAZİ 4
BİNGÖL 8
BİTLİS 51
BOLU 921
BOSNA 1
BURDUR 556
BURSA 2713
CİDDE 2
CİSR-İ ŞUĞUR 3
CİSRİMUSTAFAPAŞA 15
CUMA-İ BALA 1
ÇANAKKALE 1741
ÇANKIRI 818
ÇORUM 1250
DEBRE 5
DEDEAĞAÇ 6
DENİZLİ 1979
DEYRİZOR 62
DİMETOKA 70
DİYARBAKIR 46
DRAMA 2
DÜZCE 309
EDİRNE 697
EĞRİDERE 4
ELAZIĞ 123
ELBASAN 1
ERGİRİ 2
ERMİYE 1
ERZİNCAN 292
ERZURUM 100
ESKİŞEHİR 813
ESKİZAĞRA 5
FİLİBE 6
FLORİNA 1
GAZİANTEP 189
GEYLAN 1
GİRESUN 103
GİRİT 17
GÖRÜCE 2
GÜMÜLCİNE 5
GÜMÜŞHANE 36
HALEP 394
HALİLÜRRAHMAN 2
HAMA 1
HARİM 15
HATAY 273
HİCAZ 6
HOY 1
ISPARTA 644
İDLİP 46
İRAN 2
İSKEÇE 2
İSLİMİYE 1
İSTANBUL 1643
İŞKODRA 18
İZMİR 1685
KAHRAMANMARAŞ 195
KALKANDELEN 5
KARABÜK 448
KARAKİLİSE 2
KARAMAN 430
KARS 2
KASTAMONU 2179
KAYSERİ 750
KERKÜK 4
KIRIKKALE 250
KIRIM 1
KIRKLARELİ 348
KIRŞEHİR 424
KİLİS 213
KOCAELİ 551
KONYA 2418
KOSOVA 19
KÖSTENCE 1
KUDÜS 41
KÜTAHYA 1398
LAZKİYE 24
MALATYA 123
MANASTIR 31
MANİSA 2073
MARDİN 5
MARETÜNNUMAN 9
MERSİN 1143
MISIR 1
MİDİLLİ 4
MİTROVİÇE 1
MUĞLA 647
MUSUL 10
MUŞ 5
NABLUS 32
NEVŞEHİR 515
NİĞDE 483
ORDU 48
OSMANİYE 114
PAZARCIK 2
PAZARCIK (TATARPAZARCIK) 1
PİREŞOVA 2
PİRİŞTİNE 2
PREVEZE 1
PRİZREN 4
RADOVİŞTE 1
RESMO 1
RİZE 66
ROMANYA 3
RUMKAYSER 1
RUSÇUK 5
SAKARYA 505
SAMSUN 41
SANA 2
SAYDA 1
SELANİK 21
SENİCE 2
SERFİCE 1
SİİRT 42
SİLİSTRE 4
SİNOP 1429
SİROZ 4
SİVAS 236
SUDAN 1
SURİYE 9
SÜLEYMANİYE 5
ŞAM-I ŞERİF 3
ŞANLIURFA 285
ŞUMNU 6
TAŞLICA 1
TEKİRDAĞ 610
TİRAN 1
TOKAT 41
TRABLUSGARP 15
TRABLUSŞAM 1
TRABZON 149
TUNCELİ 27
TUNUS 3
UŞAK 797
ÜSKÜP 23
VAN 35
VARNA 1
VİDİN 3
YAFA 2
YALOVA 22
YANYA 11
YENİCE 1
YENİŞEHİR 1
YOZGAT 599
ZONGULDAK 260
(boş)* 434
Toplam 49097

* listede 434 şehidin ilinin boş olduğu görülüyor.

 

 

Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı verilerine göre Türkiye sınırları dışında şehit verilen ülkelerin dağılımı şu şekilde:

 

Ülke Şehit Sayısı
AFGANİSTAN 1
ARNAVUTLUK 20
AZERBAYCAN 1
BULGARİSTAN 30
FİLİSTİN 100
GÜRCİSTAN 5
IRAK* 90
İRAN 1
LİBYA 10
LÜBNAN 65
MISIR 1
ROMANYA 4
SURİYE* 648
SUUDİ ARABİSTAN 8
TUNUS 3
YUGOSLAVYA 131
YUNANİSTAN 80
Toplam 1198

* Irak’a yazılan Derizor (Deyrizor) Suriye’ye aktarılmıştır.

 

 

Bu listenin kent bazında dağılımı ise şu şekilde:

 

 

Ülke / Şehir Şehit Sayısı
AFGANİSTAN 1
1
ARNAVUTLUK 20
ELBASAN 1
GÖRÜCE 2
İŞKODRA 17
AZERBAYCAN 1
1
BULGARİSTAN 30
4
ERGİRİ 2
ESKİ ZAĞRA 5
FİLİBE 1
KÖSTENCE 2
PAZARCIK(TATARPAZARCIK) 3
RUSÇUK 3
SİLİSTRE 2
ŞUMNU 5
VARNA 1
VİDİN 2
FİLİSTİN 100
24
GAZZE 7
HALİLÜRRAHMAN 3
KUDÜS 56
YAFA 10
GÜRCİSTAN 5
BATUM 4
TİFLİS 1
IRAK 90
BAĞDAT 12
BASRA 1
KERBELA 1
KERKÜK 6
MUSUL 10
NABLUS 35
REVANDÜZ 1
SÜLEYMANİYE 24
İRAN 1
TEBRİZ 1
LİBYA 10
BİNGAZİ 5
TRABLUSGARP 5
LÜBNAN 65
BEYRUT 34
LAZKİYE 32
MISIR 1
1
ROMANYA 4
4
SURİYE 648
DİRZOR 57
HALEP 489
HAMA 20
HURAN 10
IRAK DİRZOR 3
RAKKA 1
ŞAM-İ ŞERİF 51
TRABLUSŞAM 17
SUUDİ ARABİSTAN 8
HİCAZ 8
TUNUS 3
3
YUGOSLAVYA 131
7
DEBRE 5
GEYLAN(KEYLAN) 2
KALKANDELEN 4
KOSOVA 43
MANASTIR 32
PİREŞOVA 2
PİRİŞTİNE 1
PRİZREN 6
RADOVİŞTE 1
SENİCE 2
SERFİCE 2
TAŞLICA 2
ÜSKÜP 21
YAKOVA 1
YUNANİSTAN 80
DRAMA 2
GİRİT 16
MİDİLLİ 4
PREVEZE 1
SAKIZ 22
SELANİK 22
YANYA 13
Toplam 1198

 

 

 

Yorumunuzu yazınız...