Danimarka’ya ihraç edilen THK5-A ambulans uçağın günümüzde Kopenhag’daki Sağlık Müzesi’nde sergilendiği, uçakla ilgili açıklama kısmında Kayseri Uçak Fabrikası personeline teşekkür edildiği iddiası doğru değil.
Etimesgut Uçak Fabrikası’nda üretilip 1950 yılında Danimarka’ya ihraç edilen THK5-A ambulans uçak 1961 yılında Aalborg’a iniş sırasında hasar aldıktan sonra bir oyun parkına yerleştirilmiş, 1965 yılında ise yakılarak yok edilmiş.
40 yıl ambulans uçak olarak kullanıldıktan sonra emekli edilip Kopenhag’daki Sağlık Müzesi’nde sergilenen uçakta Kayseri Uçak Fabrikası Personeline teşekkür ederiz yazısının yer aldığı iddiası
Deniz_Toprak2 (@Baha_Benhan): “❤️Kopenhag’a yolunuz düşerse, Sağlık Müzesi’nde 40 yıl ambulans uçak olarak kullanılıp emekli olmuş iki uçağın altında şu küçük yazıyı okuyabilirsiniz. “Bu ambulans uçağı 40 yıl deniz aşırı topraklarımızdaki ( Grönland ve Faroe adaları) insanlarımızın sağlığı için çalıştı. Hem ona hem de bu uçağı yapan Kayseri Uçak Fabrikası Personeline teşekkür ederiz.” Bizden önce ambulans yoktu diyenlere selam olsun…!”
❤️Kopenhag’a yolunuz düşerse, Sağlık Müzesi’nde 40 yıl ambulans uçak olarak kullanılıp emekli olmuş iki uçağın altında şu küçük yazıyı okuyabilirsiniz.
“Bu ambulans uçağı 40 yıl deniz aşırı topraklarımızdaki ( Grönland ve Faroe adaları) insanlarımızın sağlığı için çalıştı. Hem… pic.twitter.com/ADZnyJyHV4
Gülrengi: “Danimarka Kopenhaga yolunuz düşerse, Sağlık Müzesinde 40 yıl ambulans uçak olarak kullanılıp, emekli olmuş bir uçağın altındaki küçük yazıyı okuyun. Burada, “Bu ambulans uçağı, 40 yıl deniz aşırı topraklarımızda( şimdiki Grönland ve Faroe Adaları ) insanlarımızın sağlığı için çalıştı, hem ona ve hem de bu uçağı yapan Kayseri Uçak Fabrikası Personeline şükranlarımızı arz ederiz.” Ambulans uçağını (hem de 1930’lu yıllarda) yapıp, ihraç etmişiz. Danimarka’ya ihraç edilen THK-5A uçağı 1951’de Türk Hava Kurumu Uçak Fabrikasında üretilerek 7 Haziran 1952’de Danimarka tesciline kabul edilerek OY-ACK tescilini alan uçak, ihracatı yapılan ilk Türk uçağı unvanına kavuşmuştur. Danimarka’da ambulans, posta uçağı olarak kullanılan THK-5A bir defaya mahsus olarak mahkum nakli amacıyla da kullanılmıştır.”
Kopenhag’daki Sağlık Müzesi‘nde (ya da Millî Müze‘de) günümüzde THK-5A uçağının sergilendiği iddiası doğru değil.
1939-1941 yılları arasında kurulduktan sonra 1944 yılında üretime başlayan Etimesgut Uçak Fabrikası’nda, Magister uçaklarının yanı sıra, THK-1, THK-3, THK-4, THK-7, THK-9, THK-13 planörleri ile THK-2, THK-5 ve THK-10 tiplerinde eğitim, sağlık ve nakliye uçakları üretildi.
THK-5’in A versiyonu THK tarafından ambulans ya da hafif nakliye uçağı olarak kullanılmak üzere geliştirildi.
Fabrikada üretilen iki motorlu, iki dümenli, ahşap pervaneli ve yarı monokok ahşap gövdeli olan bir adet THK-5 Ambulans Uçağı 1950 yılında Danimarka’ya ihraç edildi.
THK üretimi ambulans uçak Danimarka’da 1952-1961 yılları arasında (40 değil) 9 yıl boyunca hizmet verdi.
1961 yılında Aalborg’a iniş sırasında ağır hasar alan THK-5A, Hals’taki bir oyun parkına yerleştirildikten sonra 1965 yılında güvenlik gerekçesiyle yakıldı.
THK5’in uçuş menzili sanılanın aksine Grönland ve Faroe Adlarına varmak için yetersizdi.
Hürriyet Gazetesi – 8 Mayıs 1951
İsmail Yavuz, “THK Etimesgut Uçak Fabrikası 1939-1950” başlıklı makalesinde ambulans uçak olarak tasarlanan THK-5 hakkında şu bilgileri aktarmış (Mühendis ve. Makina Dergisi. C: 54. Sayı: 636. Ocak 2013. Sf: 32-36):
THK–5 Ambulans Uçağı: İki motorlu hasta taşıma uçağıdır. İki hasta, bir doktor, iki pilot taşıyabilir. 1945 yılında tasarımına başlanan THK-5 Ambulans uçağı, iki adet Gipsy Major motorlu, iki dümenli, yarı monokok ahşap gövdeli, ahşap pervaneli uçak, uçuşa elverişlilik belgesi almıştır. 1950 yılında Danimarka’ya satılan tek uçaktır. Tecrübe uçuşu, THK Test pilotu E.Ali Yıldız ve Y. Müh. Şükrü ER tarafından yapmıştır. Uzun yıllar THK İnönü kamp Müdürlüğü yapan E.Ali Yıldız, THK’da birçok uçağın test pilotluğunu yapmıştır [5]
Milli Savunma Bakanlığı’ndan sertifika almıştır. Birkaç tane imal edilmiş ve bir tanesi de Danimarka’ya satılmıştır. Sonradan İsveç ve Danimarka yeniden sipariş vermek istemişler fakat fabrika MKEK’ye devredildiğinden ve fabrika kadrosu değiştirildiğinden olumlu cevap verilememiştir.
Tuncay Deniz, Türk Uçak Üretimi adlı kitabında Danimarka’nın satın aldığı THK-5A uçağı hakkında şu bilgileri sundu:
Danimarka’da Hava Ambülans Hizmetleri veren “Falcks Redningskorps” şirketi, 1940 yılının sonlarında bir adet THK-5A uçağı satın almaya karar verdi. Gerekli anlaşmalar yapıldıktan sonra, Danimarka Havacılık Direktörlüğü’nden Uçak Müh. Hogslund ile Falcks’ın havacılık kısım şefi pilot Thomas C. Sneum Türkiye’ye gelerek, uçağın üretiminde hazır bulundular.
Danimarka siparişi üzerine üretilen THK-5A uçağının dış görünüşü, prototipten biraz farklıydı. Uçağın kuyruğu yeniden dizayn edilmişti. Giriş kapısı ve üstten menteşeli büyük sedye kapısı sağ tarafa alınmıştı. Uçakta üç yolcu ya da bir sedyeyle, bir sağlık görevlisi bulunuyordu.
Seri Numarası 1/503 olan uçağın üretimi 5 Eylül 1951’de tamamlandı ve 20 dakikalık ilk tecrübe uçuşu, 12 Eylül 1951’de Türk pilotu Selçuk Atlı tarafından yapıldı. Test uçuşlarının ardından uçağa 4 Aralık 1951’de Türk Uçuş Sertifikası (TC-THK AY) verildi. Tüm işlemler tamamlandıktan sonra uçak sahibine teslim edildi ve Danimarka’ya götürül- mek üzere, 11 Aralık 1951’de Sneum ve Hogslund komuta- Sinda Etimesgut’tan havalandı. Danimarka’da “Tyrken” (Türk) olarak tanımlanan THK-5A uçağına, 7 Haziran 1952’de Danimarka Uçuş Sertifikası alındı ve OY-ACK tescil işareti tahsis edildi.
Tyrken, Falcks’daki hizmeti sırasında genellikle Egon Bleasild tarafından uçuruldu. Bleasild, Tyrken’i bir denizaltıya benzetip, denizaltı gibi uçtuğunu ve her ne kadar havada yeterli derecede istikrarlıysa da, genelde hantal bir uçak olduğunu söylemiştir. Pilotun ifadesine göre uçağın kokpit düzeni incelikten yoksun, kullanımı kabaymış. Daima, tüm kumandalar üzerinde büyük hareketler yapmak gerekiyormuş. Bleasild’in uçak hakkında, olumlu olarak anımsadığı özelliklerden biri, uçağın inişlerdeki istikrarıymış. Bleasild, iniş sırasında hiç bir zaman kabarma ya da kaçışa tanık olmadığını belirtmiştir.
Tyrken’in, bakım ve onarımı kolay, güvenli bir uçak olmasına rağmen ciddi bir dezavantajı bulunmaktaydı. İki kişilik mürettebatı ve yakıt tankları tam dolu olduğu zaman uçak sadece 63 kg’lık bir yük kapasitesine sahipti. 1956’da yapılan bir dizi tadilat sonucu uçağın boş ağırlığı artırıldı, müret- tebat ve 300 litre yakıtla, bu kapasite 51 kg’a kadar düştü. Bu hususa ilaveten, menzil kısalığını da göz önünde bulun- duran Falcks, sonunda uçağı satmaya karar verdi.
Uçak Falcks hizmetinde 961 saat 20 dakika uçtuktan sonra, 16 Mart 1960’da hizmetten alındı ve Sonderborg’daki Danfoss Havacılık şirketine devredildi. OY-ACK tescil işaretli uçak nihayet 5 Ekim 1961’de Aalborg Hava Taksi Taşımacılığı’nda kullanılmak üzeri Palle Kastrup Jensen’e satıldı. Ancak Jensen, 18 Kasım 1961’de, saat 15:30’da, Aalborg Havalimanı’nın 3 numaralı pistine inerken, ana iniş takımı frenlerinin biri kitlendi ve uçak büyük bir hasara uğradı. En sonunda OY-ACK uçağınn resmi kayıtları 15 Şubat 1962’de düşüldü ve Tyrken, motorları, aletleri ve iniş takımları sökük durumda 1962’de Lagunen Çocuk Eğlence Parkı’na yerleştirildi. Burada iyice yıpranan ahşap uçak daha sonra yakılarak ortadan kaldırıldı..”
Üretici
Lisanslayan
Tip
Yıl
Adet
Notlar
THK
THK-Design – TR
THK-5/5A
1945-?
10
Çift motorlu hafif ambulans/taşıma aracı, Danimarka’ya bir adet
