Etiket arşivi: Erem Şentürk

Erem Şentürk ve Osmanlı ile Selçuklu’da Başkanlık Sistemi Kullanımı İddiası

Erem Şentürk, Diriliş Postası’nda 31 Ekim 2016 günü yayınlanan “Başkanlık Sistemi Nedir Ne Değildir” başlıklı yazısında, başlıktan anlaşılacak üzere Başkanlık sistemi üzerine kendince değerlendirmeler yaparken birtakım hatalar yapmış:

"Türkiye Başkanlık sistemine yabancı değildir. Selçuklu ve Osmanlı geçmişimizdeki bütün devletlerimiz başkanlık sistemiyle yönetilmiştir."

Öncelikle ifade bozukluğu var: “Selçuklu ve Osmanlı geçmişimizdeki bütün devletlerimiz” ifadesinde anlam düşük.

Malesef, devletin tepesinde tek kişi bulunması Erem Şentürk gibi “başkanlık” sistemi olarak yorumlanamaz.

Başkanlık, bir devlet yönetim modelidir. Günümüz uygulamalarındaki seçim, kabine, kuvvetler ayrılığı, meclis gibi özelliklerin varlığı göz önünde bulundurulduğunda, her ne bahane öne sürülürse sürülsün Osmanlı ve Selçuklu’nun monarşik sistemlerinin aslında başkanlık sistemi olduğunu iddia etmek abesle iştigâldir.

"Başkanlık sisteminde bakanlar partilere göre dağılmaz hepsini Başkan belirler. Meclis hesapları ve dağılım denilen garabet hiç yaşanmaz."

Hükümetin oluşumunda ve güven oyunda yaşanmaz belki; ancak, Meclis yasama fonksiyonunu icra ederken Meclis hesapları ve dağılım mutlak şekilde etkili olur.

"Başkanlık sistemi tek adam sistemi değildir, olamaz çünkü bir kişi en fazla iki defa başkan olabilir. Başkanın üçüncü kez seçime girme şansı yok."

Başkanlık sisteminin altın kuralları yoktur. Her ülke kendi koşulları ve arzularına göre yeniden seçilme koşulunu kendi mevzuatına ekler. Fransa örneğine bakacak olursak, 2008 yılında yapılan anayasa değişikliği ile Fransa Başkanının 2’den fazla (ardışık) kez görev yapamayacağı hükmü getirildi. Bu değişiklikten önce herhangi bir sınırlama yoktu.

"İki farkı partiden Başbakan ve Cumhurbaşkanı seçtiren Parlamenter sistemde yetki ve sorumluluk karmaşasıyla krizsiz hükümet imkânsızdır."

Parlamenter sistem partili Cumhurbaşkanı seçtirmek zorunda değildir. 2 farklı partiden başbakan ve cumhurbaşkanının görev yaptığı sistemde krizsiz hükümetin imkânsız olduğu iddiası da biraz fazla cesur.

"Başkanlık sisteminde olan “Katı Kuvvetler Ayrılığı” prensibi yüzünden Başkan kanun teklifi bile veremez."

Devlet başkanlarına belli ölçüde tanınan yasama yetkileri mevcut olabilmektedir. Başkanların kanun teklif etme yetkisi genelde belirli konulara münhasırdır. Doğrudan kararname çıkarma yetkisi dışında, başta ABD olmak üzere, başkan tarafından başvurulan gayrıresmi araçlar ve enstrümanlar bulunmaktadır. Birçok sistemde, kamuoyu oluşturma ya da parlamentoya mesaj gönderme suretiyle kanun teklif etme yolu da tercih edilebilmektedir. Genel itibarıyla birçok Latin Amerika ülkesinde anayasal bir hak olarak başkana parlamentoya kanun tasarısı sunma yetkisi verilmektedir. Dolayısıyla, “Başkan kanun teklifi bile veremez” genellemesi, Erem Şentürk’ün bahse konu yazısındaki diğer tüm genellemelerinde olduğu gibi yanlıştır.

Kaynak: SETA’nın “Dünyada Başkanlık Sistemi Uygulamaları” başlıklı yayını