“MR Cihazı Kazası” Temalı Yapay Zekâ Ürünü Görüntüler

Bu tip görüntülerde genellikle MR cihazının hastayı, sağlık personelini ve (ofis eşyaları ve endüstriyel tüpler gibi) devasa metal nesneleri içine çektiği, cihazın parçalandığı veya ortamın bir savaş alanına döndüğü abartılı sahneler tasvir ediliyor.

Gerçekte nadir ve çoğunlukla protokol ihlali kaynaklı olan kazalar, yapay zekâ üretimi görsellerde adeta sürekli ve kaçınılmaz felaketler gibi sunulabiliyor. Ancak, MR teknolojisinin uygun protokollerle son derece güvenli olduğu gerçeği çoğu zaman bu görüntülerde ve ilgili paylaşımlarda vurgulanmıyor.

Yapay zekâ araçlarıyla hazırlanan kurgu MR kazası görüntüleri, vatandaşların sağlık anksiyetesini gereksiz şekilde tetikleyebilir. MR randevusu olan bir kişi, gerçekte karşılaşma ihtimali son derece düşük olan bir senaryoyu zihninde büyütebilir ve gereksiz kaygı yaşayabilir. Daha ileri vakalarda tetkiki reddetme davranışı bile ortaya çıkabilir. Toplumsal düzeyde ise sağlık kurumlarına ve tıbbi teknolojiye yönelik güven aşınabilir. Özellikle komplo anlatılarına yatkın çevrelerde, bu görseller “hastaneler riskleri saklıyor” gibi söylemlerle birleşerek kurumsal güveni zayıflatabilir.

Manyetik Rezonans (MR) görüntüleme, yüksek çözünürlüklü tanı imkânı sunan vazgeçilmez bir tıbbi teknolojidir. Ancak bu cihazın çalışma prensibi, güçlü bir manyetik alanın sürekli aktif olmasını gerektirir. Bu durum, ihmal veya bilgi eksikliği durumunda ciddi kazalara yol açabilecek benzersiz fiziksel riskleri beraberinde getirmektedir.

MR görüntüleme sistemleri, iyonize radyasyon içermemesi sebebiyle modern tıbbın en güvenli tanı araçlarından biri kabul edilse de bünyesinde barındırdığı devasa manyetik alan kuvveti ve radyo frekans enerjisi, ihmal edildiğinde ölümcül sonuçlar doğurabilecek riskler barındırmaktadır.

Bu cihazların çalışma prensibi olan statik manyetik alan, hiçbir zaman kapanmaz ve oda içerisindeki ferromanyetik nesneler üzerinde muazzam bir çekim kuvveti uygulamaktadır. Bu çekim kuvveti, oksijen tüpleri, tekerlekli sandalyeler, sedyeler, temizlik ekipmanları veya personelin üzerinde unuttuğu makas, anahtar gibi her türlü metal objenin süratle cihazın merkezine doğru hareket etmesine neden olur. Bu tür kazalar yalnızca cihazda milyonlarca dolarlık maddi hasara yol açmakla kalmayıp, hasta ve sağlık personeli için ciddi travma veya can kaybı riski teşkil eder.

Manyetik alanın fiziksel çekim gücünün yanı sıra, hastaların vücudundaki implantlar ve protezler de bir diğer kritik kaza odağını oluşturur. Kalp pilleri, nörostimülatörler veya metalik klipsler, güçlü manyetik alanın etkisiyle yerinden oynayabilir, ısınabilir veya işlevsiz hale gelebilir. Özellikle dövmelerde kullanılan bazı metalik pigmentlerin veya ilaç bantlarının içeriğindeki alüminyumun, radyo frekans (RF) darbeleriyle etkileşime girerek ciltte ciddi yanıklara sebebiyet verdiği vakalar mevcuttur. Ayrıca, sıvı helyum ile soğutulan süper iletken mıknatıslarda meydana gelebilecek bir “quench” (aniden manyetik alan kaybı) durumunda, helyum gazının hızla odaya sızması oksijen seviyesini düşürerek boğulma tehlikesi yaratabilir.

Acil bir durumda manyetik alanı anında sonlandırmayı sağlayan “Emergency Run-Down” butonunu kullanılmaktadır. Bu butonun yeri ve kullanım şartları tarama yapan tüm ekip tarafından bilinmekte olup, kriz anında saniyeler içinde doğru müdahale yapılabilmektedir.

MR cihazı kazalarına yol açabilecek riskleri minimize etmek adına alınması birçok temel tedbir alınmaktadır. Bu tedbirlerin başında, sıkı bir kontrol protokolünün uygulanması geliyor. Uluslararası standartlarca belirlenen dört bölgeli güvenlik sistemi, kontrolsüz girişleri engellemek adına kritik bir bariyer görevi görmektedir. Manyetik alanın etkili olduğu kısımlara girişler sınırlandırılmaktadır. Bazı birimlerde bu alanlara giren herkes -personel dahil- ferromanyetik dedektörlerden geçirilmektedir.

Bir MR ünitesi, aşağıdaki önlemlerle güvenli bir ortam haline gelmektedir:

– Kapsamlı Hasta Taraması: Her hasta, MR odasına girmeden önce geçirdiği ameliyatlar, vücudundaki metal cisimler (şarapnel, iş kazası kalıntıları) ve implantlar hakkında detaylı bir sorgulamadan geçirilir. Hasta, üzerindeki tüm metal aksesuarları, takma dişleri, işitme cihazlarını ve metal içeren giysileri çıkarmak zorundadır. Bu tarama, güvenliğin ilk ve en kritik adımıdır.

– Fiziksel Çevre Kontrolü: MR odasına girişler sıkı bir şekilde kontrol edilir. Odada kullanılan tüm ekipmanlar (sedyeler, serum askılıkları, yangın tüpleri) manyetik alandan etkilenmeyen özel, MR uyumlu malzemelerden üretilmiş olmalıdır. Kapı önlerine yerleştirilen metal dedektörleri, ek bir güvenlik katmanı sağlar.

– Personel Eğitimi ve Farkındalığı: MR teknisyenleri ve ilgili tüm sağlık personeli, manyetik alanın fiziksel prensipleri, olası acil durumlar ve güvenli ekipman kullanımı konusunda düzenli olarak eğitilir. Güvenlik, tüm ekibin ortak sorumluluğudur.

Güvenlik protokollerinin izlenmemesi sonucunda yaşanan birçok MR cihazı kazası geçmişte basına yansıdı.

Örneğin, 2025 yılı Temmuz ayında bir sağlık tesisinde tarama devam ederken MR odasına giren, boynunda (ağırlık antrenmanında kullandığını söylediği) 9 kg.lık bir metal zincir taşıyan 61 yaşındaki bir erkek MR cihazına çekilmesiyle ölmüştü.