Üzerinde “Allah” yazılı yüzük, yeni bir keşif değil, İsveçli arkeolog Hjalmar Stolpe tarafından Birka’da 1872-1895 yıllar arasında yürütülen kazılar sırasında bulundu.
X (eski adıyla Twitter) başta olmak üzere çeşitli sosyal medya platformlarında etkileşim kovalayan, herhangi bir muhabir istihdam etmeden, diğer basın organlarında çalışan basın gazetecilerin emeğini sömüren “tek cümlelikler” olarak nitelediğimiz haber paylaşan profiller, sıklıkla eski tarihli haberleri yeniymiş gibi gündeme taşıyor.
Dijital ortamda künyesiz şekilde kurumsal bir kayıt olmaksızın habercilik yapmaya çalışan, ücretli ortaklık ya da reklam yoluyla maddi gelir elde etmek için etkileşim peşine düşen bu sosyal medya hesaplarının ısıtıp tekrar servis ettiği haberlerin çarpıcı bir örneğiyle geçtiğimiz günlerde karşılaştık.
Yıllar önce gündeme gelen İsveç’te Vikingler döneminden kalma üzerinde “Allah” yazılı bir yüzüğün bulunduğuna dair paylaşımların sayısı bir anda çoğaldı. Sosyal medyada kendince haber paylaşan bu tip hesapların bazıları yaklaşık 150 yıllık buluşu yeniymiş gibi lanse etti.
Viking mezarında “Allah” yazılı yüzük yeni bir keşif değil…
Üzerindeki mor ametist taşa Arapça “Allah” yazısı kazınmış yüzük, İsveçli arkeolog Hjalmar Stolpe tarafından İsveç’teki önemli bir Viking ticaret merkezi olan Birka’da 1872-1895 yıllar arasında yürütülen kazılar sırasında 9. yüzyıldan bir kadın mezarında bulundu.
Hâlihazırda İsveç’in başkenti Stokholm’deki İsveç Tarih Müzesi’nde sergilenen yüzük hakkında müze internet sitesinde şu özet bilgilere yer verilmiş:
“Cam taşlı parmak yüzüğü. Taşın üzerinde Kufi Arapça ile yazılmış ve “Allah için” veya “Allah’a” olarak yorumlanabilecek bir yazı bulunmaktadır. Yüzüğün muhtemelen İslam Halifeliği içindeki bir bölgeden geldiği düşünülüyor, ancak Orta Doğu’daki başka bir Arapça konuşulan bölgeden de gelmiş olabilir. Birka, Bj 515, Adelsö bölgesi, Uppland’da bulunan bir mezardan çıkarılmıştır.”
“Vikingler Müslüman mıydı?” gibi sorularla da görselleri paylaşılan, “Allah” yazılı yüzük ülkemizde daha önce 2015 yılında gündeme geldi.
İlgili dönemde yayımlanan haberlerde, yapılan bir akademik çalışmada İsveç’te yapılan kazı sonrasında 9’uncu yüzyıldan kalma bir mezarda bulunan yüzüğün üzerinde Arapça Allah yazısı bulunduğunun tespit edildiği, yüzüğün 9. yüzyılda bölgedeki Vikingler ve Müslümanlar arasındaki ticari ilişkiye kanıt olarak gösterildiği, Arap bir kuyumcu tarafından hazırlanan ve İskandinavya’ya gönderilen yüzüğün üzerinde ‘Allah’a’ ya da ‘Allah için’ yazdığının bildirildiği aktarıldı.
Söz konusu haberlerde Sebastian K.T.S. Wärmländer, Linda Wåhlander, Ragnar Saage, Khodadad Rezakhani, Saied A. Hamid Hassan ve Michael Neiß tarafından hazırlanan “İsveç’in Viking Çağı kasabası Birka’dan benzersiz bir Arap yüzüğünün analizi ve yorumlanması” (“Analysis and interpretation of a unique Arabic finger ring from the Viking Age town of Birka, Sweden“) başlıklı makalenin bulgularına yer verildi.
Viking mezarında “Allah” yazılı yüzük yeni bir keşif değil…
Üzerindeki mor ametist taşa Arapça “Allah” yazısı kazınmış yüzük, İsveçli arkeolog Hjalmar Stolpe tarafından İsveç’teki önemli bir Viking ticaret merkezi olan Birka’da 1872-1895 yıllar arasında yürütülen kazılar… pic.twitter.com/pt6TGchQRY
2015 yılında Scanning adlı dergide yayımlanan, Vikingler ile İslam dünyası arasındaki ilişkilere ışık tutan arkeometrik çalışmada;
Yüzüğün, 19. yüzyılın sonlarında İsveç’in ünlü Viking ticaret merkezi olan Birka’daki 9. yüzyıla ait bir kadın mezarında bulunduğu,
Üzerinde Kufi alfabesiyle Arapça “İllallah” (Allah için / Allah’a) yazılı olduğu,
Yüzüğün İskandinavya’da bulunan ve üzerinde Arapça yazıt olan tek yüzük olduğu
Modern teknolojik yöntemler kullanarak bu yüzüğün üretildiği materyalleri kesin olarak belirlemeye, üretim tekniğini anlamaya ve İslam dünyasından İsveç’e nasıl ulaşmış olabileceğine dair teorileri test etmeye çalışıldığı,
Tarihi esere zarar vermemek için yüzüğün Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM) ve Enerji Dağılımlı X-ışını Spektroskopisi (EDS) kullanılarak incelendiği,
Daha önce “ametist” olarak bilinen yüzüğün üzerindeki pembe/mor taşın aslında renkli bir cam olduğu,
Yüzüğün gümüş gövdesinin çok yüksek kalitede bir alaşımdan (%94.5 oranında saf gümüş) yapıldığı,
Mikroskobik incelemeler sonucunda yüzüğün neredeyse hiç aşınmadığı,
İslam dünyasından çıkan eşyaların Slav ve Rus tüccarlar aracılığıyla elden ele dolaşarak (birçok aracıdan geçerek) Vikinglere ulaştığı yönünde geleneksel görüşün aksine yüzüğün hiç aşınmamış olmasının onun birçok insan tarafından kullanılmadığını veya nesilden nesile aktarılmadığını kanıtladığı,
Yüzüğün Orta Doğu’daki (muhtemelen Abbasi Halifeliği’ndeki) gümüş ustasının elinden çıktıktan sonra doğrudan veya çok az aracıyla Birka’daki Viking kadınına ulaştığı,
Bu durumun, (İbn Fadlan gibi) yazılı İslami kaynaklarda bahsedilen Vikingler ile İslam dünyası arasındaki doğrudan ticaretin ve temasın somut, fiziksel ve nadir bir kanıtını teşkil ettiği
aktarıldı.
İskandinavya kökenli bir halk olan Vikinglerin Arap tüccarlar ile Sicilya ve İber Yarımadası kanalıyla temasa geçtiği, Haçlı seferlerine de katılan Vikinglerin farklı zaman dilimlerinde İslam coğrafyasında bulunduğu, yüzüğün ganimet olarak alınıp sevgiliye hediye edilmiş olabileceği yaygın bir yorum.
Hasan Mert Kaya adlı sosyal medya kullanıcısının sitemiyle yazıyı sonlandıralım:
“Kaç yıllık haberi yeniymiş gibi vermek habercilik olmasa gerek.”
1 Yorum
“Allah için haber yapmayın” yazılıymıs demek, “haber yapmayın” tarafı mitomanlıklarına dayanamayıp silinmiş!!!