İsrail & ABD – İran Savaşı eski tarihli, ilintisiz ya da yapay zekâ araçlarıyla hazırlanan gerçek olmayan görüntülerin en yaygın ve yoğun şekilde kullanıldığı süreç olarak hafızalara kazındı (Bu tip görüntüleri ilgili derlememizde bir araya getirdik).

28 Şubat 2026 günü başlayan saldırılarla birlikte sosyal medya platformlarında yayılan asılsız ve manipüle edilmiş içeriklerin başında ABD donanmasına ait uçak gemilerinin ve diğer muhrip gemilerin vurulduğu ya da batırıldığı iddiasıyla paylaşılan görüntüler oldu.

Deniz kuvvetlerinin operasyonel hazırlığını artıran, silah sistemlerini gerçek koşullarda sınayan ve geleceğin deniz harp konseptlerine ışık tutan önemli eğitim faaliyetleri arasında yer alan “gemi batırma tatbikatı” (SINKEX) görüntüleri de dezenformasyon çabalarının bir parçası hâline getirildi.

 

 

SINKEX Nedir?

“Gemi batırma tatbikatları” (“Sinking Exercise” – SINKEX), modern deniz kuvvetlerinin gerçek muharebe koşullarına en yakın eğitim ortamını oluşturmak için gerçekleştirdiği özel bir faaliyettir.

Bu tatbikatlarda, hizmet dışı bırakılmış askerî gemiler kontrollü bir şekilde hedef olarak kullanılmakta olup, çeşitli silah sistemlerinin etkinliği gerçekçi senaryolar altında test edilmektedir.

Herhangi bir ekolojik felaketi önlemek amacıyla, hedef olarak seçilen gemi kapsamlı bir temizlik sürecinden geçirilmekte, içindeki asbest, poliklorlu bifeniller (PCB), akaryakıt kalıntıları, makine yağları, zehirli boyalar ve deniz ekosistemine zarar verebilecek tüm kimyasallar tamamen sökülüp temizlenmektedir. Bu arındırma işleminin ardından gemi, doğaya zarar vermeyecek boş bir çelik kabuğa dönüşmektedir. Batırılacağı bölge de uluslararası denizcilik ve çevre kurallarına göre belirlenerek genellikle karadan yüzlerce deniz mili uzakta ve binlerce metre derinlikteki ıssız sular seçilmektedir.

Tatbikat günü geldiğinde, hedef gemi adeta bir ateş çemberinin ortasında bırakılmakta, farklı platformlardan, havadan, su üstünden ve su altından arka arkaya fırlatılan gelişmiş mühimmatlarla batana kadar hedef alınmaktadır.

Deniz, hava ve bazen kara unsurlarının koordineli biçimde çalışmasını sağlamayı hedefleyen bu tatbikatlarda gerçek bir gemiye yapılan atışlar, radar, güdüm ve hedefleme sistemlerinin performansını simülasyonların ötesinde gerçek ortamda değerlendirme imkânı sunmaktadır.

Batırma tatbikatlarında ayrıca, askerî personelin baskı altında karar verme, zamanlama ve iletişim becerilerinin geliştirilmesi için önemli bir fırsat sunmaktadır.

SINKEX faaliyetleri yalnızca askeri eğitim açısından değil, mühendislik ve analiz açısından da önem taşımaktadır. Bir geminin farklı mühimmat türlerine karşı nasıl tepki verdiği, hangi bölümlerin daha dayanıklı olduğu ve batma sürecinin nasıl gerçekleştiği detaylı biçimde incelenmekte, elde edilen veriler, gelecekteki gemi tasarımlarında ve savunma sistemlerinin geliştirilmesinde kritik rol oynamaktadır.

 

 

Emekli edilen geminin boşaltılıp, temizliği yapıldıktan sonra (füze ve torpido gibi) yeni mühimmatların etkisini test etmek için açık denizde hedef tahtası olarak kullanıldığı, “kontrollü bir test ortamı” sunan “batırma tatbikatı” görüntüsü şu şekilde:

 

 

batirma-tatbikat

 

Eski tarihli görüntüyü İran-ABD&İsrail savaşıyla ilişkilendirerek yanlış bilgi sunan sosyal medya paylaşımları şöyle örneklenebilir:

 

Mehmet Vefa Dag (@AFRICANDEMOC):

“USA ON WAR: IF ONLY THEY CAN BE TELLING THE TRUTH. The Iranian supersonic missiles have sunk the US NS ROBERT E PERRY 30,000 missiles. $58 billion. Gone in 20 minutes. The sinking of the USNS Robert E Perry isn’t just a headline—it’s a 47-year production nightmare . Yet they are not telling the truth but the media western officials call it “tragic incident,”. It says alot.”

“ABD’NİN SAVAŞA DAİR GÖRÜŞÜ: KEŞKE DOĞRUYU SÖYLÜYOR OLSALARDI. İran’ın süpersonik füzeleri ABD’ye ait NS ROBERT E PERRY gemisini batırdı. 30.000 füze. 58 milyar dolar. 20 dakikada yok oldu. USNS Robert E Perry’nin batması sadece bir manşet değil, 47 yıllık bir üretim kabusudur. Ancak Batı medyasındaki yetkililer gerçeği söylemiyor ve bunu “trajik bir olay” olarak nitelendiriyorlar. Bu çok şey anlatıyor.”

 

 

Vakkas (@halukg1972): “İran’ın süpersonik füzeleri ABD’nin NS Robert E Perry gemisini batırdı. 30.000 füze. 58 milyar dolar. 20 dakikada yok oldu. USNS Robert E Perry’nin batırılması sadece bir manşet değil, 47 yıllık bir üretim sürecinin sonucu.🇹🇷🍉🇵🇸”


 

 

ABD ordusuna ait USS Rodney M. Davis fırkateyninin hizmet dışı kaldıktan sonra 2022 yılında füzelerle hedef alındığı batırma tatbikatından (SINKEX) görüntü, İran’ın süpersonik füzelerinin ABD’nin NS Robert E Perry gemisini batırdığı iddiasıyla paylaşılmış.

Oliver Hazard Perry sınıfı bir fırkateyn olan USS Rodney M. Davis, “Rim of the Pacific 2022” adlı dünyanın en büyük uluslararası denizcilik tatbikatına katılan Avustralya, Kanada, Malezya ve ABD’ye ait gemiler ve uçaklar tarafından 12 Temmuz 2022 günü Hawaii’nin Kauai adasının 50 deniz mili kuzeyinde batırıldı.

 

 

 

 

USNS Robert E. Perry, videodaki gemiden farklı yapıda olup, ABD donanması tarafından emekli edilmiş ya da İran saldırısında batırılmış değil.

Hâlihazırda faal olarak görev yapan lojistik gemisi USNS Robert E. Perry’nin gövde yapısı, radar kuleleri ve helikopter pisti gibi tasarım detayları USS Rodney M. Davis’ten çok daha farklı.

 

Gemi batırma tatbikatlarından görüntüler geçmiş çatışma dönemlerinde de gerçek bağlamından farklı kullanıldı.

 

Örneğin, Rusya’nın Karadeniz filosunun amiral gemisi Moskova’nın vurulduğu ana ait olduğu iddiasıyla paylaşılan video aslında Norveç Donanması’nın 2013 yılında tatbikat amaçlı kendi gemisini vurduğu ana aitti.


 

 

Stellar Banner adlı maden taşıyıcı geminin 2020 yılında Brezilya açıklarında kargosuyla birlikte karaya oturmasından sonra kasıtlı olarak batırıldığı ana ait görüntü de farklı çatışma dönemlerinde de asılsız iddialarla kullanıldı.

 

Yanlış aktarım içeren paylaşım örneği:

Haber İsrael (@ShemaNews): “Kızıldeniz: Husiler, dün Aden Körfezi’nde füze saldırısına uğrayan İngiliz kargo gemisi ‘Robimar’ı batırdı, geminin mürettebatı kaçmayı başardı.”

 

Bahsi geçen görüntü:


 

Ticarî taşımacılık yapan geminin kasten batırıldığı ana ait görüntü:

 

 

 

 

Yorumunuzu yazınız...