Etiket arşivi: Özgür Bolat

Özgür Bolat ve Profesör Maaşları

Özgür Bolat, 10 Eylül 2015 tarihinde Hürriyet Gazetesi’nde yayımlanan “Bir ülke ne zaman gelişir” başlıklı köşe yazısında gayri safi milli hasıla (GSMH) ve profesör maaşları arasındaki ilişkiye değinmiş.

"Ülkelerin gayrisafi milli hasılalarını (GSMH) ve profesör maaşlarını karşılaştırınca, enteresan bir bilgi keşfettim. Bir ülkede araştırmacı maaşları ne kadar yüksekse, o ülkenin GSMH'si de o kadar yüksek oluyor. Neredeyse mükemmel bir korelasyon var (Ben profesör maaşlarını baz aldım ama her araştırmacı seviyesinde ilişki buldum)"

Neresinden tutsan elinde kalan bir metin ve analiz.

  1. Öncelikle, Özgür Bey analizini nominal değerler üzerinden yapmış. Yanlış 1. Satın alma gücü paritesine göre GSMH ve maaş değerleri kullanılmalı.
  2. Özgür Bey, seçilmiş ülkelerdeki araştırmacı maaşlarıyla GSMH ilişkisini bir grafikte bir araya getirmiş. Akabinde, araştırmacı maaşlarının artmasının GSMH artışına yol açtığı sonucuna varmış. Ekonometri ve istatistik cahili olunca insanın böyle çıkarımlar yapması çok normal. Basit excel bilgisiyle dünyalar kurtarıyor yazarlarımız, bir de “enteresan bir bilgi keşfettim” diye köşelerinden bağırıyor. Utanmasalar, “evreka” diye camdan dışarı çığlık atacaklar. İşin esprisi bir yana demek istiyorum ama bir türlü kurtulamıyorum. Profesör maaşları ile yenilen yumurta sayısını bir araya getirse Özgür Bey, daha fazla yumurta yenildikçe profesör maaşlarının arttığı sonucuna varacak galiba. Ekonometrik analizlerde “nedensellik” (granger causality) denilen bir test yöntemi vardır. İki veri seti arasında bir ilişki olup olmadığı tesbit etmenin yanı sıra bu ilişkinin yönünü belirler. Yani, aslında milli geliri yüksek ülkeler, göreceli olarak daha zengin olduğu için daha fazla maaş veriyor olabilirler. Daha kapsamlı ve teknik analiz yapmadan düz mantıkla akademisyen maaşları hakkında yorum yapmak da ancak bir köşe yazarının vazifesi olur zaten.
  3. (Hindistan, Güney Afrika, Kolombiya ve Suudi Arabistan gini) Daha düşük gelirli bazı ülkelerde, toplumun akademisyenlere verdiği göreceli değer ve akademisyen arz kısıtları gibi çeşitli nedenlerle, satın alma gücü paritesine göre gelişmiş ekonomilerden daha yüksek maaşların akademisyenlere ödendiğini görüyoruz (Bu konuda kapsamlı bir analiz için bkz: International Comparison of Academic Salaries).
  4. İlaveten, Özgür Bolat’ın GSMH verisi biraz sorunlu. GSMH sütunu incelendiğinde, Danimarka, İsveç, Finlandiya, İsrail, İrlanda, Polonya’nın ülkemizden daha yüksek GSMH’ye sahip olduğu görülmekte. Ancak malesef bu doğru değil. Veride ya da verinin gösteriliş biçiminde bir sorun olduğu bariz.

 

Kaynaklar:

Ozgur Bolat_10 Eylul 2015 Ozgur Bolat_Akademisyen Maaslari