Mustafa Kemal Atatürk İle Şehzade Abid Efendi’nin Arkadaş Olduğu İddiası

Mustafa Kemal Atatürk İle Padişah 2. Abdulhamit’in Oğlu Şehzade Mehmed Abid Efendi’nin Arkadaş Olduğu İddiası Doğru Değil

2. Abdulhamit’in oğlu Şehzade Mehmet Abid Efendi ile Mustafa Kemal Atatürk’ün arkadaş olduğu iddiası, düzmece hatırata dayanmakta olup, doğruyu yansıtmamaktadır. Bahse konu hatıra başka bir kaynakla doğrulanamamaktadır. Hatıranın yaşandığı iddia edilen 1917 yılı Nisan ayında Atatürk İstanbul’da değil Suriye Filistin Cephesi’ndeydi. 1917 yılı Nisan ayında Atatürk 36 yaşında iken Abid Efendi 12,5 yaşındaydı.

Mehmed Âbid Efendi (1904-1973), Padişah 2. Abdulhamit’in en küçük oğludur. 1904 yılında Yıldız Sarayı’nda doğan Abid Efendi 4,5 yaşındayken babası 2. Abdulhamit 32 yıl 7 ay 13 günlük saltanatının ardından tahttan indirilerek 27 Nisan 1909 Salı gününü 28 Nisan 1909 Çarşamba gününe bağlayan gece Sirkeci’deki trene bindirilerek Selanik’e gönderilmişti. I. Balkan Harbi’nin 8 Ekim 1912’de patlak vermesinin hemen akabinde II. Abdulhamit Almanların S.M.S. Loreley gemisi ile 26 Ekim 1912 tarihinde Selanik’ten İstanbul’a nakledilmişti. Abid Efendi, sürgün yıllarında ve sonrasında 10 Şubat 1918’te vefat edene dek babasıyla birlikte olmuştur.

Âbid Efendi’nin Mustafa Kemal ile arkadaş olduğu iddiası “Abdulhamit’in Hatıra Defteri”, “Sultan Abdulhamit Siyasi Hatıratım”, “Sultan Abdulhamid’in Hatıra Defteri” gibi farklı isimlerle piyasaya sürülen kitaplara dayanmaktadır. Ancak, “2. Abdulhamit’in hatıra defterinin olduğu iddiası“nı incelediğimiz yazımızda da belirttiğimiz üzere farklı yayınevleri tarafından çıkarılan 2. Abdulhamit’e isnad edilen hatıratların asılsızdır. Süleyman Nazif adlı kişi tarafından uydurulmuş ve İsmet Bozdağ’ın marifetiyle gündeme gelmiş bahse konu düzmece kitapların 2. Abdülhamit ile alâkası bulunmamaktadır.

Sultan Abdülhamid’in Hâtıra Defteri” adlı uydurma kitabı gerçek sanarak, Abdülhamit’in Mustafa Kemal Atatürk’ü övdüğünü iddia edenlerin sıklıkla kullandığı, II. Abdulhamit’in hatıra defterine Atatürk ve oğlu Abid Efendi hakkında  karaladığı iddia edilen 17 Nisan 1917 tarihli anısına ait satırlar şu şekildedir:

“Düşman tasını tarağını toplayıp askerlerinin yarısını denize, yarısını gemilerine dökerek çekip gitti. Bu büyük zaferi Mustafa Kemal adında bir miralay kazanmış. Allah devletine hizmet edenlerden razı olsun.

Oğlum Abid Efendi bu Mustafa Kemal beyle tanıştığını söyledi. Beylerbeyinde görevli Yüzbaşı Salih’in (Bozok) arkadaşıymış. Ara sıra arkadaşına yemeğe geliyormuş. Bu vesileyle oğlum Abid Efendiyle dost olmuşlar hatta bu vesileyle Mustafa Kemal kendisine iki ceylan yavrusu hediye etmiş. Bundan çok memnun oldum. Devletin yüzünü ağartmış bir paşanın oğlum Abid Efendiye yakınlık göstermesi bir şahsiyeti olduğunu anlatıyor.

Oğluma münasip bir mukabelede bulunmasını hatırlattım. Biraz vaktim halim yerinde olsa saat hediye edecektim ama hem dedikodusundan çekindiğim hem de oldukça muzayeka durumda olduğum için bir şey söylemedim.

Bir defasında Beylerbeyine geldiğinde bana haber verdiler. Sırtında bir pelerin vardı. Sıradan askerlere benzemiyordu. Sıra dışı bir sükunete sahipti. Enver Paşa’nın o zaman neden bu adamdan çekindiğini anladım. Çanakkale’de İngiltere ve Fransa gibi iki büyük devletin ordusunu ve donanmasını durdurdu. Yüz geri etti. Muvaffakiyeti için dua ettim”

“Abdülhamid’in ağzından yazılmış bir II. Abdülhamid araştırması” gözüyle bakmak ve başka bir kaynakla doğrulanmadığı sürece iddialarını dikkate almamak elzemdir. Bu nedenle, Abid Efendi ile Atatürk’ün arkadaşlıklarına dair başka kaynaklarda bir atıf olup olmadığını incelemek gerekmektedir. Yaptığımız tarama,söz konusu hatayı doğrulayacak başka bir kaynağa rastlanamamıştır. Hasan Pulur’un Milliyet Gazetesi‘nde “Mustafa Kemal ve Şehzade Abit Efendi” başlığıyla 6 Eylü 2009 tarihinde yayınlanan yazısında aktarıldığı üzere bütün kaynaklar ve anılar, Abdülhamit’in 11 Nisan 1917 (Rumi takvime göre 11 Nisan 1333) günkü anısını tekzip etmektedir.

17 Eylül 1904 tarihinde doğan Abid Efendi 11 Nisan 1917’de 12,5 yaşındaydı. 1881 doğumlu Mustafa Kemal ise 36 yaşındaydı. 36 yaşındaki bir kurmay asker ile 12,5 yaşındaki gencin “dost” olduğu iddiası sağlam ve mantıklı temellere oturmamaktadır.

İlaveten, 1917 yılı Nisan ayında Mustafa Kemal İstanbul’da değil Suriye Filistin Cephesi’ndeydi. 1917 yılı Şubat ayında Silvan’da bulunan Atatürk, 17 Şubat 1917’de Hicaz Kuvvetler Seferi Kumandanlığı’na tayin olmuş ve 21 Şubat’ta Silvan’dan yola çıkarak 26 Şubat’ta Şam’a ulaşmıştı. 4 Ekim 1917’de istifa etmesine kadar bu cephede görev yapmıştı.

Prof. Dr. Zeki Arıkan, hatıratta bu iddianın ortaya atılması için “Anlaşılan, II. Abdülhamit ile Mustafa Kemal Paşa arasında köprü kurmaya çalışanlar, bu köprünün ayaklarını bir şehzade dostluğu ve arkadaşlığıyla pekiştirmeyi de unutmamışlardır. Bunun başka açıklaması olamaz.” yorumunda bulunmuştur (Yeniden Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Dergisi, Sayı 132, Eylül 2009’dan aktaran Hasan Pulur).

 

Atatürk İle Şehzade Abid Bey’in Arkadaşlık İddiasını Gerçek Sanan Yazarlar

1919 yılında Süleyman Nazif tarafından uydurulan ve 1946 yılında İsmet Bozdağ tarafından eklemeler yapılarak kitaplaştırılan “Sultan Abdülhamid’in Hâtıra Defteri” adlı düzmece kitapta geçen Mustafa Kemal ile Şehzade Abid Bey’in arkadaş olduğuna dair hikâyeyi gerçek sanan yazarlardan tespit edebildiklerimiz:

Sözcü Gazetesi yazarı Yılmaz Özdil katıldığı televizyon programlarında ve Mustafa Kemal adlı kitabında “Sultan Abdülhamid’in Hâtıra Defteri” adlı uydurma kitabi gerçek sanarak 2. Abdülhamit’in Atatürk’ü övdüğünü ve oğlu Abid Efendi ile Mustafa Kemal’in arkadaş olduklarını anlattığını aktarmıştı.

 

Yılmaz Özdil’in Mustafa Kemal adlı kitabında 2. Abdulhamit’in hatıra defterinden bahsettiği bölüm

 

Bu arada, Orhan Osmanoğlu’nun Ogunhaber.com‘daki “Saraydan seyyar satıcılığa ‘Şehzâde Âbid Efendi‘” başlıklı 26 Aralık 2018 tarihli yazısı başlığı da dahil olmak üzere -son bölümü haricinde- tamamen Ekrem Buğra Ekinci’nin Türkiye Gazetesi‘nde ve kişisel internet sitesinde yayınlanan yazısından ibarettir.

 

malumatfurus hakkında 1072 makale
Köşe yazarları odaklı yanlışlama girişimi. #Köşeyazarızabıtası

İlk yorum yapan olun

Yazı İçeriğiyle İlgili Yorum Yapmak İsterseniz Buyrunuz