“Delilik, Aynı Şeyi Tekrar Tekrar Yapıp Farklı Sonuçlar Beklemektir” Sözünün Albert Einstein’a Ait Olduğu İddiası

Albert Einstein'ın "Delilik, Aynı Şeyi Tekrar Tekrar Yapıp Farklı Sonuçlar Beklemektir" Dediği İddiası Doğru Değildir

Albert Einstein’ın “Delilik, Aynı Şeyi Tekrar Tekrar Yapıp Farklı Sonuçlar Beklemektir” Dediği İddiası Doğru Değildir

“Delilik, aynı şeyi tekrar tekrar yapıp farklı sonuçlar beklemektir” sözünün Einstein’a ait olduğuna dair herhangi bir bulgu yoktur. Bahse konu söz, Einstein’ın vefatından çok sonra kendisine atfedilmiştir. Anılan vecizenin ilk izlerine 1981 yılında yayınlanan bir “anonim” yayında rastlanmaktadır. 

Yanlış İddia

Konu, 1921 Nobel Fizik Ödülünü alan ve dünyanın en ünlü bilim insanlarından biri olan Albert Einstein (1879-1955) (Türkçe okunuşuyla Aynştayn) olunca, Einstein’ın üniversite sınavlarını kazanamadığıkatıldığı konferansta Einstein yerine şoförünün konuştuğuEinstein’ın “korkarım ki bir gün teknoloji, insan iletişiminin ve yakınlaşmasının önüne geçecek ve aptal bir nesil ortaya çıkacak” dediği gibi şehir efsanelerinin yanı sıra Einstein’ın söylemediği ancak söylediği sanılan birçok vecizeyle karşılaşıyoruz. Einstein’ın “delilik, aynı şeyi tekrar tekrar yapıp farklı sonuçlar beklemektir” dediği iddiası da bunlardan biri.

 

Cem Seymen'in "Delilik, Aynı Şeyi Tekrar Tekrar Yapıp Farklı Sonuçlar Beklemektir" Sözünün Albert Einstein'a Ait Olduğunu İddia Ettiği Tweeti
Cem Seymen’in “Delilik, Aynı Şeyi Tekrar Tekrar Yapıp Farklı Sonuçlar Beklemektir” Sözünün Albert Einstein’a Ait Olduğunu İddia Ettiği Tweeti

 

Halbuki, Türkçe çevirisiyle “delilik, aynı şeyi tekrar tekrar yapıp farklı sonuçlar beklemektir”, İngiliz aslıyla “insanity is doing the same thing over and over again and expecting a different results” vecizesinin Einstein’e ait olduğu iddiasının doğruluk payı bulunmuyor.

Bahse konu vecizenin sahipliğinin Einstein’a ilaveten George Bernard Shaw, Max Nordau, George A. Kelly, Rita Mae Brown, John Larroquette, Jessie Potter ve Werner Erhard gibi isimlere de isnad edildiği görülmektedir.

Albert Einstein’ın bu özdeyişi dile getirdiği ya da yazdığına dair herhangi bir güvenilir kaynakta teyit edici bir bilgiye rastlanılamamaktadır. Bahse konu özlü sözün ölümünden yıllar sonra Einstein’a mal edilir hâle geldiği anlaşılmaktadır.

Einstein uzmanı olarak kabul edilen Alice Calaprice’in “Ultimate Quotable Einstein” adlı kitabında bahse konu özlü söz “Yanlışlıkla Einstein’a Atfedilen” (“Misattributed to Einstein”) şeklinde tasnif edilmiştir.

Rita Mae Brown’ın 1983 yılında yayınlanan “Ani Ölüm” (“Sudden Death”) adlı kitabında anılan özdeyişin geçtiği görülmektedir. Quote Investigator’ın analizine göre ise anılan vecizenin ilk izine Narcotics Anonymous adlı girişimin 1981 yılında yayınlanan bir kitapçığında rastlanmaktadır. Bu haliyle bahsi geçen özdeyişin “anonim” olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

 

“Delilik, Aynı Şeyi Tekrar Tekrar Yapıp Farklı Sonuçlar Beklemektir” Sözünün Albert Einstein’a Ait Olduğunu İddia Eden Yazarlar

Hıncal Uluç, Sabah Gazetesinde 2 Şubat 2007 tarihinde yayınlanan köşesinin “Sevdiğim Laflar” başlıklı bölümünde bahse konu sözü Albert Einstein’a atfetmişti:

"Delilik, aynı şeyi tekrar tekrar yapıp farklı sonuçlar beklemektir. Albert Einstein (Teşekkürler Yiğit)"

Sabah Gazetesi eski köşe yazarı ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Fahrettin Altun, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Cumhurbaşkanı Erdoğan’a yönelik ifadelerine, sahipliği Einstein’a atfedilen “delilik, aynı şeyi tekrar tekrar yapıp farklı sonuçlar beklemektir” sözleriyle yanıt vermişti.

 Söz konusu hataya düşen yazarlardan tespit edebildiklerimiz şöyle:

Yaşar Sökmensüer, Hürriyet Gazetesinde 7 Şubat 2009 tarihinde yayınlanan “Sıradan Delilik” başlıklı yazısında bahse konu sözün Einstein’a ait olmayabileceği vurgusuyla hataya düşmekten kurtulmuş:

"EINSTEIN'ın ya da ona mal edilen bir söz çıkmıyor aklımdan. "Delilik aynı şeyi tekrar tekrar yapıp, farklı sonuç beklemektir"."

 

malumatfurus hakkında 995 makale
Köşe yazarları odaklı yanlışlama girişimi. #Köşeyazarızabıtası

İlk yorum yapan olun

Yazı İçeriğiyle İlgili Yorum Yapmak İsterseniz Buyrunuz