Sabri Balaman Tarihteki İlk Denizaltıyı Osmanlıların Yaptığını Sanıyor

Sabri Balaman, Yeni Akit Gazetesi‘ndeki “İslam Düşmanı Haçlının Barbar Tarihinde Demokrasi Olmaz” başlıklı 14 Mart 2017 tarihli yazısında tarihteki ilk denizaltının Osmanlı İmparatorluğu tarafından yaptırıldığı efsanesine yer vermiş:

"İlk denizaltıyı Osmanlı’nın yaptığını çoğunuz bilmiyorsunuz belki de ama Avrupa bunu biliyor."

Tarihteki ilk denizaltının 1719 yılında Osmanlı İmparatorluğu döneminde Tersane Başmimarı İbrahim Efendi tarafından yapıldığı iddia edilir. Ancak, bu iddianın doğruluk payı tam olarak yoktur.

Evet, İbrahim Efendi’nin “eğlence maksatlı” yaptığı “Tahtelbahir” isminde bir denizaltı 1719 yılında Osmanlı Padişahı 3. Ahmed’in şehzadelerinin sünneti için düzenlettiği şenliklerinde  gösteri yapar.

Seyyid Vehbi’nin ‘Surname-i Hümayun’unda verdiği bilgiye göre bu tasarım timsah görünümünde 12- 15 metre uzunluğunda olup, gösteri sırasında zaman zaman suya dalarak gözden kaybolup (ilgili dönem göz önünde bulundurulduğunda) bir hayli süre sonra önce başı sonra da gövdesiyle birlikte tekrar ortaya çıkar.

Ancak, İbrahim Efendi’nin denizaltısı dünya tarihindeki ilk denizaltı değildir; fakat, Türk denizaltıcılık tarihindeki ilk ve sonuncu başarılı olan dalış denemesini gerçekleştiren denizaltıdırİbrahim Efendi’nin 1719’daki denizaltısından çok önce tasarımı ve yapımı gerçekleştirilen denizaltılar mevcuttur.

Gerçek anlamda denizaltı tasarımları XV. yüzyılda başlamıştır. 1719’da İbrahim Efendi’den önce 1465’te Konrad Kyeser, 1500 yılında Leonardo Da Vinci, 1578 yılında William Bourne, 1603 yılında Cornelius Van Drebbel gibi araştırmacılar denizaltı gemisini, denizler altındaki yaşama karşı duyulan ve onu gözlemleme arzusuna bağlı kalarak geliştirmişlerdir (Denizaltı Eğitim Merkezi Komutanlığı (2007). Sessiz ve Derinden, İstanbul,  s.9). 1580 yılında İngiliz William Bourne ilk denizaltı gemisi tasarımı yapılmıştır. 1623 yılında Hollandalı Cornelius Drebbel’in geliştirdiği denizaltı ise tarihteki ilk başarılı dalışı dönemin İngiltere Kralı I. James huzurunda yapılan bir gösteride gerçekleştirmiştir. Hatta, tarihi Bahaeddin’in tarihteki ilk denizaltı gemisinin 1150 yılında Selçukluların Akka kuşatmasında haçlı şövalyelerine karşı kullanıldığını belirttiği iddia edilmektedir.  Bahse konu kişilerin ardından birçok farklı kişi tarafından çeşitli denizaltı denemeleri gerçekleştirilmiştir.

Yapılan tüm bu tasarımlar 19. yüzyıla kadar denizaltı gemisi deneysel bir araç olarak kalmıştır. Bir savaş aracı olarak denizaltıların ilk kullanımı ise 1864 yılında Amerikan İç Savaşı’nda gerçekleşmiştir (Evren Mercan, “Osmanlı Bahriyesi’nde İlk Denizaltılar: Abdülhamid ve Abdülmecid”, Güvenlik Stratejileri Yıl: 8 Sayı: 15, 163-184, s. 165).

Osmanlı Bahriyesi, bir silah olarak denizaltı gemisine ilk defa Sultan II. Abdülhamid devrinde 1886 yılında Nordenfelt şirketinden temin edilen çağın en yüksek teknolojisine sahip Abdülhamid ve Abdülmecid adlı iki denizaltı ile sahip olmuştur (Evren Mercan, age, s. 174).

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*