Lloyd George’un Mustafa Kemal Hakkındaki Sözü ve Köşe Yazarlarımız

1916-1922 yılları arasında İngiliz Hükümetinde Başbakanlık görevini üstlenmiş olan Lloyd George’un Mustafa Kemal Atatürk hakkında “İnsanlık tarihi birkaç yüzyılda bir dahi yetiştirebiliyor. Şu talihsizliğimize bakınız ki Küçük Asya’da çıktı. Hem de bize karşı.. Elden ne gelebilirdi?” vecizesini söylediği sanal alemde bazı kaynaklarda dile getirilmektedir. Bazıları anılan vecizenin Lloyd George’un anılarında geçtiğini, bazılarıysa Lloyd George’un bir konuşmada bu sözü söylediğini belirtmektedir.

Öncelikle, bu sözün gerçekten Lloyd George tarafından söylendiğini belirten sağlam bir kanıt ya da kaynak bulunmamaktadır (Bilen söylesin).

Lloyd George’un I. Dünya Savaşı’ndan anılarını bir araya getirdiği “War Memoirs of David Lloyd George” adlı kitapta (1. ve 2. ciltlerinde) bu yönde bir söz yer almamaktadır. Yazılı ve sözlü güvenilir hiçbir kaynakta da Lloyd George’un bu sözü bir konuşmasında dile getirdiğine dair bir işarete rastgelinememiştir.

İlber Ortaylı’nın “Yakın Tarihin Gerçekleri” adlı kitabında  (sf. 106), bu sözün doğruluğunun belgelenemediğini belirtilmektedir.

Wikiquotes adlı sitede de, bahse konu sözün 1994 yılında çekilen Kurtuluş adlı filmde geçtiği ifade edilerek “kaynağı belli değil” şeklinde belirtilmektedir.

Durum buyken, anılan vecizenin kaynağının doğruluğunun derdine düşmeyen köşe yazarlarımızın yazılarında bu söze bir hakikatmiş gibi yer verdiğini görüyoruz.

Sıralayalım:

Uğur Dündar, Sözcü Gazetesi’nde 30 Ekim 2015 günü yayınlanan “Atatürk geldi!” başlıklı köşe yazısında bu söze değinmiş ve biraz tahrifte bulunmuş:

"İn­gil­te­re baş­ba­kan­la­rın­dan Lloyd Ge­or­ge­’un anı­la­rı­nı okur­ken, Bü­yük Ön­de­ri­miz Ata­tür­k’­ü ye­te­rin­ce an­la­ya­ma­dı­ğı­mı­zı, bu ne­den­le de ge­rek­ti­ği gi­bi an­la­ta­ma­dı­ğı­mı­zı fark et­ti. “Bir in­sa­nı en iyi düş­ma­nı ta­nı­r” der­ler. Lloyd Ge­or­ge da Ata­tür­k’­ten söz eder­ken “O­nun gi­bi da­hi­ler dün­ya­ya yüz yıl­da bir ge­lir. O da ma­ale­sef Türk­le­re na­sip ol­du­” di­yor, böy­le­ce de­ha çı­ka­ra­ma­yan top­lu­mu­mu­zun yüz­yı­lın en bü­yük da­hi­si Ata­tür­k’­ü an­la­ya­ma­dı­ğı­nı söy­lü­yor­du."

Hıncal Uluç da, Sabah Gazetesi’nde 17 Mart 2009 tarihinde yayınlanan “Atatürk’e dil uzatanlara” başlıklı köşe yazısında aynı hataya düşmüş:

İngiliz Kralı yetkisiz.. Peki yetkilisi, hem de azılı Türk düşmanı Lloyd George ne dedi, hem de Birleşik Krallık Millet Meclisinde.. "Arkadaşlar, yüzyıllar nadir olarak dahi yetiştirir. Şu talihsizliğimize bakın ki o büyük dahi çağımızda Türk Milleti'ne nasip oldu. Mustafa Kemâl'in dehasına karşı elden ne gelirdi."

 

Doğan Satmış ise 22 Ağustos 2015 günü Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlanan “Davutoğlu, Enver Paşa’nın torununu nasıl şaşırttı?” başlıklı köşe yazısında mevzubahis sözü alıp Churchill’e atfetmiş:

"Allahtan, Churchill’in “Böyle liderler birkaç yüzyılda bir gelir” sözüyle de anlattığı bir tesadüf sonucu Atatürk ortaya çıktı da bugünkü toprak bütünlüğünü sağladık."

Güray Öz ise Cumhuriyet Gazetesi’nde 28 Eylül 2015 tarihinde yayınlanan “Gayrı Milli Alman Medyası” başlıklı köşe yazısında ise Doğan Satmış’ın yukarıda zikredilen hatasını düzeltmeye çalışıp, bahse konu sözün Lloyd George’a ait olduğu hatasına düşmüş:

Sayın Doğan Satmış’ın 22/08/15 tarihli “Davutoğlu, Enver Paşa’nın torununu nasıl şaşırttı?” başlıklı yazısında değindiği Atatürk ile ilgili sözleri Churchill değil, Lloyd George söylemiştir: “Below are the words of the English Prime Minister Lloyd George, known as a Turkish enemy, while he answered the accusations and criticism in the English Parliament for the retreat of the British Army from Anatolia in 1922: ‘Dear Sirs, you may see an exceptional genius in centuries. It is very unfortunate for us that the great genius of this era came up from the Turkish Nation. There was nothing to be done against the brilliance of Mustafa Kemal.’ Lloyd George, Former Prime Minister of the UK.” Hafızalarımız bazen bizi böyle yanıltabiliyor. Saygılarımla, A. Ersan Yücel

Kaynaklar:

lloyd george

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir