Haşmet Babaoğlu ve Patatesin Tarihi

Haşmet Babaoğlu, Sabah Gazetesi’nde 7 Şubat 2016 tarihinde yayınlanan “Varsın Yakışmasın” başlıklı yazısında patatesin tarihini biraz sakatlamış:

"Mesela, diyorum, patatesin tarihini bilsek çok daha anlamlı olur! Bugün Berlin'den Bombay'a çocuklara sorsanız, kızarmış patatessiz bir dünya tasavvur edemediklerini anlarsınız! Oysa 16. yüzyıl Avrupa tarihini düşünün... O kralların, o çatışmaların ne adı kaldı geriye, ne değeri! Fakat tam o yüzyılda Amerika'dan yamru yumru bitki kökü Avrupa'ya getirilmişti. O kaldı. Patates yani. Üstelik ilk geldiğinde yiyenler hasta oldu, salgın ölümler yaşandı. Başlangıç kötüydü ama sonu iyi geldi..."

Patates nedeniyle ölümler yaşandığı iddiası yanlış.

1. Avrupa’ya patates geldiğinde ilk yiyenler hasta olmadı. Hastalıkla ilgili iddialar daha sonraları ortaya atıldı.

2. Patatesin bizatihi kendisinden kaynaklı salgın ölümler olmadı. “İrlanda Açlığı” nedeniyle yaşanan patates arz kıtlığı nedeniyle insnalar açlıktan öldü.

3. Gerek Avrupa’da 16.-17. yüzyılda etkili olan cüzzamın, gerekse aşağıda Mehmet Yaşin’in aktardığı türden menfi hadiselerin etkisiyle halk patatesin cüzzam yumrularına benzemesi ya da hazım rahatsızlıkları nedeniyle patates hastalık kaynağı olarak günah keçisi ilan edildi.

"Patatesin Avrupa’ya yayılışı, Otuz Yıl Savaşları (1618-1648) sırasında gerçekleşti. Almanya’ya giden İspanyol askerler, yanlarında at yemi olarak patates götürmüşlerdi. O sıralarda yoksulluktan sürünen Alman köylüler, İspanyollar’dan kâh aşırarak kâh dilenerek ilk kez patatesi tatma fırsatı buldular. Ama, nasıl yiyeceklerini bilmedikleri için, soymadan çiğ çiğ mideye indirdilerler. Bu da şiddetli hazım rahatsızlıklarına neden oldu. Bunun üzerine, patatesin hastalık kaynağı olduğuna hükmedildi. Hatta, veba, kolera, humma, cüzzam gibi ölümcül bulaşıcı hastalıklara da yol açtığı söylentileri yayıldı."

"Yani doyurduğu gibi açlıktan öldürdü de! Aslında bu katliam patatesin suçu değil, suçlu, ‘Phytophthora infestans’” adlı bir mantarın. Katliamın öyküsü şöyle: ‘İrlanda Açlığı’ adını alan, İrlanda patatesinin zehirlenmesi sonucu meydana gelen büyük felaket 1845-1851 arasında gerçekleşti. 1841’de İrlanda’nın nüfusu sekiz milyon civarındaydı. En aşağı yarısının temel gıdası patatesti. Bunun böyle olmasının nedeni, İrlanda’nın o sıralarda İngiltere’nin bir parçası olmasına rağmen tam bir sömürge gibi yönetilmesiydi. 1845’te Amerika’dan gelen zehirli bir mikroskobik mantar, patates ürünün üçte birini mahvetti. Kıtlık 1847’de zirveye ulaştı çünkü aç kalan halk tohumlukları da yemişti. Kıtlık öylesine acımasızdı ki 1847’de, İrlanda nüfusunun yüzde 18.5’i yok oldu. Modern tarihçiler, İrlanda’da bu kıtlıkta 2.5 milyon insanın öldüğünü söylüyor."

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir