Elektriği Benjamin Franklin’in Keşfettiğini Sanan Köşe Yazarları

“Elektriği Benjamin Franklin keşfetti” efsanesi de elektriğin hayatımızın her alanına nüfuz ettiği 21. yüzyılda varlığını korumakta.

Bazı zayıf akıllıların, Benjamin Franklin’in uçurtmasına düşen yıldırımla birlikte tesadüfi şekilde elektriği keşfettiği inancının tersine, elektriğin varlığı, 1706-1790 yılları arasında yaşamını sürdüren Benjamin Franklin’den çok önce keşfedilmişti.

Milattan 6-7 yüzyıl önce Antik Yunanistan’da, kehribarın sürtünmesi ile diğer nesneleri çektiği gözlemlenmiştir (Tabiki bulunan şey aslında statik elektriktir). Bu gözlemle birlikte elektriğin varlığının buluşunun ardından, Yunancada kehribar anlamına gelen ēlektron sözcüğü, Yeni Latincede kehribar gücü anlamına gelen electrica kelimesi olarak kullanım alanı bulmuştur.

Benjamin Franklin Elektriğin KeşfiBenjamin Franklin ise 1746 yılında elektrik yüklerinin artı ve eksi uçlarını tespit etmiş, uçları bu şekilde adlandırarak elektriğin korunumu ilkesini ortaya atmıştır. Akabinde 1752 yılında fırtınalı bir havada uçurtma uçurarak ipek bir ip ile yüklü buluttan Leyden şişesini doldurmayı başardığı (kendisinin kurtulduğu fakat 2 yardımcısının hayatını kaybettiği) deney sonucunda şimşeğin elektriksel bir olay olduğunu keşfetmiştir. Bu deneyi, paratonerlerin buluşuna da yol göstermiştir.

Bakalım, elektriği Benjamin Franklin’in keşfettiğini/icat ettiğini sanan köşe yazarları kimmiş:

Türkiye Gazetesi yazarlarından Halime Gürbüz, “Elektrik…” başlıklı 4 Nisan 2015 tarihli yazısında Benjamin Franklin ile ilgili kurgu hikayesinde bu hatayı yapmış:

"Benjamin Franklin elektriği buldu ama... ilk karısını çarptı!" Muştucan Gammaz/Amerika (aha)
1700'lü yıllarda yağmurlu bir geceydi. "Benjamiiin, yine ne bağırınıyorsun?" diye seslendi karısı. "Buldum, elektriği buldum! Derhal bir cümle içinde kullanmalıyım" dedi ve ekledi: "Sarah, elektrik alıyorum senden..." Karısı söylendi; "Deli adam elektrik ne? Elektrik almak da neee? Çarpıcam ama, burama kadar geldi!" Benjamin, "Yedirticem bu lafları sana Sarah!" dedi ve olanlar oldu...
Benjamin hırsını alamamıştı. Kalktı, birtakım kabloları bağladı, uzun olanı kıvırdı, kısa olanı bilmem ne yaptı falan ve o an itibariyle caanım Türkçemize 'elektrik almak' tabiri bodoslama daldı! Çok şükür daha fişi prize takıp şarj olmuyoruz ama artık hayat da ilişkiler de volt cinsinden tanımlanıyor...

Candaş Tolga Işık, 18 Temmuz 2010 tarihinde Posta Gazetesi’nde yayınlanan “elektrik” başlıklı yazısında icat ile buluş/keşif arasındaki farkı tam kavrayamayıp Benjamin Franklin’in elektriği “icat etti”ğini iddia etmiş:

"Benjamin Franklin elektriği icat etti: 1752"

Mehmet Çetingüleç, 23 Haziran 2012 tarihinde yayınlanan “Onların da istediği buydu” başlıklı yazısında elektriğin buluşunu Benjamin Franklin’e izafe etmiş:

"Benjamin Franklin elektriği bulmuş ama onu ışığa çevirebilen Edison olmuştur."

Kaynak:

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir