Bayram Zilan ve Faiz-Enflasyon İlişkisi

Bayram Zilan, Milat Gazetesi’nde 29 Kasım 2016 günü yayınlanan “Darbe 8.0: Erdoğan’ı ekonomiyle itibarsızlaştırmak” başlıklı yazısında faiz artırımının enflasyonu artıracağını iddia etmiş ama durum aslında pek öyle değil:

"Yabancı yatırımcıların Türkiye piyasasından çıkması için "günaşırı manipülatif enformasyonlar" ekonomi çevreleri tarafından pompalanacak. Türkiyeli yatırımcılara "belirsizlik" vurgusu yapılarak, "yatırımda durağanlık" sağlanacak. Böylece "işsizlik oranı" daha da yükseltilecek, Merkez Bankası'na psikolojik baskı yapılarak bir kaç çeyrek üst üste "faiz yükseltme eğilimi" göstermesi sağlanacak. Enflasyon tırmandırılacak."

Ana akım iktisat teorilerinde, faiz artırımının her daim enflasyona yol açacağı sonucuna ulaşılmaz. Faiz artırımının ekonomi üzerindeki etkisi, enflasyonun talep – maliyet ağırlıklı yapısına göre değişir.

Konuya ilişkin teorik açıklama için Mahfi Eğilmez’in “Enflasyon ile Faiz İlişkisi” başlıklı metninden faydalanalım:

Talep enflasyonu söz konusuysa şekilde görüldüğü gibi faiz ile enflasyon arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Faiz düşerse enflasyon artar yani enflasyon artarsa düşürmek için faizi artırmak gerekir.

Maliyet enflasyonu söz konusuysa şekilde görüldüğü gibi faiz ile enflasyon arasında doğru yönlü bir ilişki vardır. Faiz artarsa enflasyon artar ya da bir başka ifadeyle enflasyon artarsa düşürmek için faizi düşürmek gerekebilir.

Hem talep hem de maliyet enflasyonu varsa;

Eğer ekonomide talep enflasyonu söz konusuysa işimiz nispeten kolay demektir. O zaman faizleri artırmak suretiyle tüketimi yani talebi düşürme yoluna gideriz ve bu yolla da enflasyonu frenleyebiliriz. 

Eğer ekonomide sadece maliyet enflasyonu söz konusuysa işimiz yine kolay demektir. Faizlerde indirime giderek maliyetler üzerinde oluşan baskıyı biraz hafifletir ve enflasyonda düşüş sağlayabiliriz. Kuşkusuz bu hamlenin sonuç verebilmesi için diğer üretim girdilerinin fiyatlarındaki artışta bir durulma sağlanmış olması gerekir. 

Asıl sorun şudur: Hem talep enflasyonu hem de maliyet enflasyonu bir arada yaşanıyorsa ne yapmak gerekir?  

Burada yapılması gereken şey enflasyonun ne kadarının talep ne kadarının maliyet kaynaklı olduğunu ayırt ederek işe başlamaktır. Eğer etkiler yarı yarıya ise o zaman faiz aracını kullanmak fazla işe yaramayacak demektir. Böyle bir durumda faizi artırarak talep enflasyonu düşürmenin getirisi muhtemelen maliyet enflasyonunu artırarak ortaya çıkacak kayıpla giderilmiş olacak ve faiz boşuna yükseltilmiş olacaktır. Ya da tersine maliyet enflasyonunu düşürmek için yapılan faiz indirimi talep enflasyonunu azdıracağı için etkiler birbirini nötralize edecek sonuçta faiz düşerken enflasyon aynı düzeyde kalmaya devam edecektir.  

Faiz politikasını enflasyona karşı kullanırken ekonomideki talep ve maliyet enflasyonlarını ve bunların dengedeki ağırlıklarını iyi belirlemek gerekir. Aksi takdirde beklenmedik sonuçlar karşımıza çıkabilir.

Ezcümle, faiz artırımı her daim enflasyonu yükseltmez. Akıbeti, enflasyonun yapısına bağlıdır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir