Başka Bir Ülkede Mevlid Kandilinin Kutlanmadığına ve Kutlu Doğum Haftası Hurafesine İnanan Köşe Yazarları

Peygamberimiz Hz. Muhammed’in doğumuna ilişkin ülkemizde yine birtakım şehir efsaneleri mevcut. Bunları 2 ana başlıkta özetleyebiliriz:

  1. Ülkemiz dışında başka herhangi bir İslâm ülkesinde Hz. Peygamberin doğumunun kutlanmadığı efsanesi
  2. Hz. Peygamberin doğum gününün sabitlenerek kutlanması için oluşturulan “Kutlu Doğum Haftası” hurafesi

Hz. Peygamberin Doğumu  

Bilindiği üzere, Hz. Peygamber fil yılında, Rebi’ülevvel ayının on ikinci pazartesi gecesi -yani 11. ve 12. günleri arasındaki gece- dünyaya gelmiştir (İbn Sa’d,et-Tabakatul-Kübrâ, Beyrut, t.y. I, 100-101) (Sünni kaynaklarda 12 Rebiülevvel olarak belirtilirken Şii kaynaklarda 17 Rebiülevvel olarak yer almaktadır). Bu tarih, milâdî takvime uyarlandığında 571 yılının Nisan ayının yirmisine tekabül etmektedir (Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi‘nde Hz. Peygamberin doğum tarihini Mahmut El Feleki’nin 20 Nisan 571, Hintli alim Muhammed Hamidullah’ın 17 Haziran 569 olarak hesapladığı belirtilmektedir).

Mevlid Kandilinin Oluşumu

Hz. Peygamber’in doğduğu gece, vefatından sonra bir gelenek oluşturularak hicri takvime göre Mevlid gecesinde kutlanmaya başlanmıştır. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi‘nde aktarılan bilgilere göre;

  • Hz. Peygamber’in sağlığında onun doğum yıl dönümü kutlanmadığı gibi 4 Halife döneminde de kutlama yapılmamıştır.
  • İslâm tarihinde ilk kutlamalara Mısır’da Şiî Fâtımî Devletinde Muiz-Lidînillâh döneminden (972-975) itibaren rastlamaya başlıyoruz.
  • Osmanlı’da, Hz. Peygamber’in doğum günü kutlamalarının başlangıcı hakkında kesin bilgi yoktur. Bazı vakfiyelerdeki kayıtlardan hareketle bunu Osman Gazi’ye kadar götürenler varsa da genel görüş, bu törenlerin Kanûnî Sultan Süleyman döneminden itibaren saray protokolünde yer almaya başladığı ve III. Murad zamanında tamamen resmîleştiği şeklindedir.

Müslüman Ülkelerdeki Hz. Peygamberin Doğum Gününün Kutlanması

Müslüman ülkelerin Hz. Peygamberin doğum gününü ya da Mevlid Kandilini (Eid al-Mawlid an-Nabawī / Milad an-Nabi / Yevm un-Nebi) kutlamadığı iddiası asılsızdır. Türkiye dışında Mevlid Kandilini kutlayan ülkeler mevcuttur.

Suudi Arabistan’da Hz. Peygamberin doğum günü kutlanmamaktadır. Suudi Arabistan dışında neredeyse tüm Müslüman ülkelerde Hz. Peygamber’in doğumu hicri takvime uygun şekilde Mevlit Günü’nde kutlanıyor kutlanmaktadır (Mısır, Malezya, Pakistan, IrakEndonezyaUmman, Libya, Filistin ve Yemen‘deki kutlamalar görülebilir). Müslümanların nüfusunun çoğunluğunu oluşturmadığı HindistanKenya, Tanzanya gibi ya da nüfusunun çoğunluğu Hristiyan olan ABD, İngiltere, Kanada ve Avustralya gibi ülkelerde de Müslümanlar tarafından Mevlid kutlamaları gerçekleştirilmektedir.

Hatta, Hz. Peygamberin doğum günü (farklı günlerde olsa da) birçok Müslüman ülkede resmi tatildir (Hz. Peygamberin doğduğu günü resmi tatil ilân eden ülkeler şu şekildedir: Afganistan, Bahreyn, Bangladeş, Benin, Birleşik Arap Emirlikleri, Cezayir, Cibuti, Çad, Endonezya, Etiyopya, Fas, Fiji, Fildişi Sahili, Gambiya, Gine, Guyana, Hindistan (bölgesel), Irak, İran, Kamerun, Kuveyt, Libya, Lübnan, Malezya, Mali, Mısır, Moritanya, Nijer, Pakistan, Senegal, Sierra Leone, Sri Lanka, Sudan, Tanzanya, Tunus, Umman, Ürdün, Yemen).

Ayrıntılı bilgi için Marion Holmes Katz’ın “Mevlid – İslam Dünyasında İbadetler ve Dindarlık” adlı kitabı incelenebilir.

“Kutlu Doğum Haftası”nın Arka Plânı

İslâm aleminde ve ülkemizde hicri takvime göre yapılan bu kutlama 1994 yılına gelindiğinde ülkemizde farklı bir hâl aldı. 1989 yılında, Kutlu Doğum Haftası uygulaması Mevlid Kandili’nden sonra hicrî takvime göre kutlanmaya başlandı. 1994 yılından sonra ise Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından Hz. Peygamberin doğum gününün kutlandığı tarihler, hicri takvime göre kutlaması yapılan Mevlid Kandiline ilaveten milâdî takvime göre sabitleme yapılarak, 1994-2007 yılları arasında 20-26 Nisan, 2008-2016 yılları arasında ise 14-20 Nisan arasında ‘Kutlu Doğum Haftası’ adıyla da kutlanmaya başlandı (Kutlu doğum haftasının sabitlenmesinde payı olan Mümtazer Türköne, Mevlid Kandili kış aylarına tesadüf edince, Kutlu Doğum’un sabitlenmesine karar verildiğini söylemişti).

Böylelikle, tüm dini günlerin kutlamaları hicri takvime göre yapılırken, Hz. Peygamberin doğum günü hem hicri hem de milâdî takvime göre kutlanmaya başlanarak ilginç bir durum oluştu (Bazı kişiler ve gruplar bu kutlamayı bidat olarak nitelerken, asıl amacın 23 Nisan Ulusal Egemenlik Bayramı’nı unutturmak olduğunu iddia edenler de görülmekteydi). hicri takvimi referans alan günlerin -Ramazan ve Kurban Bayramlarını her yıl 10’ar günlük kayma ile kutladığımız gibi- günümüzde kullanılan milâdî takvimde hangi güne denk geliyorsa o gün kutlandığı halde,  Hz. Peygamberin doğum günü için bu uygulama farklılaştırılmıştı. Diyanet İşleri eski Başkanlarından, Vatan Gazetesi yazarı Prof. Dr. Süleyman Ateş de dini günlerin sabitlenemeyeceğini belirtmekteydi.

Koskoca İslâm alemi içinde sadece ülkemizde görülen bu durum 2017 yılında sona erdi. Diyanet İşleri’nin yeni Başkanı Prof. Dr. Ali Erbaş göreve geldiğinde ilk işlerinden biri olarak ‘Kutlu Doğum’ haftasını kaldırarak bugünün Mevlit Kandili’nde ‘Mevlid-i Nebi’ adıyla kutlanılmasını sağladı. Böylelikle, 2017 yılında Mevlid Kandilinin denk geldiği 29 Kasım gününden itibaren her yıl Nisan ayında Kutlu Doğum Haftası uygulaması son bulmuş oldu. Resmi Gazete’de de yayınlanan yönetmelik değişikliğiyle her yıl 14-20 Nisan tarihlerinde kutlanan haftanın başlangıç tarihi hicri takvime göre 12 Rebiülevvel olarak kabul edildi. Bu değişiklikte Kutlu Doğum Haftası programlarının FETÖ’nün projesi olduğu yönündeki iddialar etkili oldu. Ay takvimine göre dini günlerin kutlamasının yapılması uygulamasına istisna oluşturan Hz. Peygamber’in doğum gününü güneş takvimine göre de kutlayan 23 yıl süren çifte kutlama tutarsızlığı sona erdi.

Özetle:

  1. Diğer İslâm ülkelerinde Mevlid kandilinin ya da Hz. Peygamberin doğumunun kutlanmadığı iddiası yanlıştır.
  2. Yılbaşı kutlamalarına alternatif oluşturmak için yılbaşına denk getirilerek 31 Aralık günü yanlış bir şekilde Mekke’nin fethinin kutlanmasına benzer şekilde, Hz. Muhammed’in doğum gününün yer aldığı hafta hicri Takvim yerine milâdî Takvime göre sabitlenerek “Kutlu Doğum Haftası” olarak kutlanmaktaydı. Hicri olarak Mevlid Kandilinde kutlanılan Hz. Peygamberin dünyaya gelişi, daha sonraları milâdî olarak kutlanmaya başlanmış; fakat, daha sonra bu yanlıştan dönülerek kutlamalar ‘Mevlid-i Nebi’ adıyla Mevlid gecesinde tekil hale getirilmiştir.

Peki Köşe Yazarları?

Geriye köşe yazarlarının Hz. Peygamberin doğum tarihi, Mevlid Kandili ve Kutlu Doğum Haftası tutarsızlığı hakkındaki yanlışları kaldı. Sıralayalım:

Soner Yalçın, ODATV’deki “Kutlu doğum haftasının altında ne var” başlıklı 19 Nisan 2016 tarihli yazısında Hz. Peygamberin doğumunun sadece ülkemizde kutlandığını iddia ederek hataya düşmüştü:

"Peki niye İslam ülkeleri bu tür etkinliklere sıcak bakmıyor? Çünkü… Doğum günü kutlamayı; Hz. İsa ile özdeşleştirip Hıristiyan geleneği/yortusu olarak değerlendiriyorlar. Hz. Muhammet döneminde ne de onu takip eden halifeler döneminde “kandil kutlamaları” bile yoktu. İtibarıyla… İslam ülkesinde ne Mevlit Kandili ne de “Kutsal Doğum Haftası” var!"

Hıncal Uluç, Sabah Gazetesi’ndeki “2015’teki inanılmaz mucize” başlıklı yazısında Hz. Muhammed’in doğum gününün ayrıca hicri takvime göre Mevlit kandilinde de kutlandığını atlayarak, kutlamaların bire indirildiğini iddia etmiş:

"Hazreti Muhammed'in Doğum Günü'nü Hicri Takvim'den çıkarıp, İsa'nın Miladi Takvimine bağladık ve "Kutlu Doğum Haftası" diye, 20-27 Nisan arasını kutlamaya başladık da ondan.."

Abdurrahman Dilipak, Yeni Akit Gazetesi’ndeki ““Kut’lu Doğum” mu dediniz!” başlıklı 21 Temmuz 2017 tarihli yazısında Kutlu Doğum Haftasını desteklemişti.